☰ Mundarija · Jahon tarixi

Fransuz inqilobining yakuni va ahamiyati

Darslar 9 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
9

Buyuk fransuz burjua inqilobining yakunlanishi va tarixiy ahamiyati

Darslik: 42–44-betlar
MaqsadYakobinchilar diktaturasi, Direktoriya va Napoleonning hokimiyatga kelishini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
terror · terrorDirektoriya · the Directorykonsul · consulTermidor · Thermidor
Tushuntirish

1793-yil yanvarda qirol Lyudovik XVI qatl etildi; Angliya, Ispaniya va boshqalar Fransiyaga qarshi urushga kirdi. Hokimiyat yakobinchilarga — Robespyer, Marat, Danton va ularning tarafdorlariga o‘tdi; ular terror yo‘li bilan raqiblarini jazoladi, jirondachilar qatl etildi. 1794-yil 27-iyulda (termidor) Konventdagi fitna natijasida Robespyer hibsga olinib qatl etildi, yakobinchilar diktaturasi tugadi. 1795-yilgi Konstitutsiya bilan ijroiya hokimiyati besh kishilik Direktoriyaga topshirildi; mulk egalari manfaatini himoya qiluvchi bu tuzum xalqda obro‘ topmadi. Italiya yurishi (1796–1797) va Misr yurishi (1798–1799) general Napoleon Bonapartni mashhur qildi. 1799-yil 9-noyabrdagi davlat to‘ntarishi bilan Direktoriya ag‘darildi, Konsullik o‘rnatildi va Napoleon uch konsuldan biri bo‘ldi. Inqilob feodal tartiblar va absolutizmni tugatdi, huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatiga asos soldi, ammo uning terror va qirg‘inlari ham tarixga saboq bo‘lib qoldi.

Namunalar
Robespyer 1794-yil 27-iyulda Konventda hibsga olindi; ertasi kuni qatl etildi.
1795-yilda Napoleon artilleriya yordamida Parijdagi qirolchilar isyonini bostirdi.
Sinfda faoliyat

«Inqilob zinapoyasi»: doskada 1789 dan 1799 gacha bosqichlarni zina shaklida chizib, har bosqichga hokimiyat egalarini yozing.

Mashq
1
Qirol Lyudovik XVI qachon qatl etildi?
2
Yakobinchilar diktaturasi qanday tugadi?
3
Direktoriya nima va kim uni ag‘dardi?
4
Inqilobning tarixiy ahamiyati nimada va qanday saboq beradi?