ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Yevropada Reformatsiya

Darslar 4 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
4

Yevropada Reformatsiya

Darslik: 18–22-betlar
MaqsadReformatsiyaning sabablari, borishi va natijalarini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Reformatsiya · Reformationindulgensiya · indulgenceprotestantlar · Protestantskontrreformatsiya · Counter-Reformation
Tushuntirish

XVI asr boshida G‘arbiy Yevropada ko‘p odamlar katolik cherkovi tartiblaridan norozi edi: marosimlar oddiy odam tushunmaydigan lotin tilida o‘tardi, cherkov soliqlari og‘ir edi, ruhoniylar boyligi katta edi. Indulgensiyalar — gunohlar uchun jazodan ozod qilish haqidagi cherkov yorlig‘i — pulga sotilishi ayniqsa e’tirozga sabab bo‘ldi. 1517-yilda Vittenberg universiteti professori Martin Lyuter indulgensiyalarga qarshi «95 tezis»ni e’lon qildi; tezislar tezda nemis tiliga o‘girilib, butun Germaniyada tarqaldi. 1521-yilda Vorms reyxstagida Lyuter o‘z fikridan qaytishdan bosh tortdi; uning izdoshlari lyuteranlar deb ataldi. 1524–1525-yillardagi Buyuk dehqonlar urushi (yetakchilaridan biri — Tomas Myunser) mag‘lubiyat bilan tugadi; 1529-yildan lyuteranlar «protestantlar» (norozilik bildiruvchilar) deb atala boshladi. Jenevada Jan Kalvin o‘z ta’limotiga (kalvinizm) asos soldi, u mehnatsevarlik va tejamkorlikni ulug‘lagani uchun tadbirkorlarga ma’qul keldi. Katolik cherkovi 1540-yilda Ignatiy Loyola asos solgan iyezuitlar ordenini tuzib, inkvizitsiya va taqiqlangan kitoblar ro‘yxati orqali Reformatsiyaga qarshi kurashdi (kontrreformatsiya). Natijada G‘arbiy Yevropa katolik va protestant qismlarga bo‘lindi, milliy cherkovlar va dunyoviy hokimiyat kuchaydi.

1517«95 tezis»1521Vorms rayxstagi1524–1525Dehqonlar urushi1529«Protestantlar» nomi1540Iezuitlar ordeni
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfda ikki o‘quvchi maktab qoidasi haqida bahslashdi. O‘qituvchi har biridan avval boshqasining fikrini adolatli takrorlashni so‘radi. Shundan keyin ikkalasi ham tinchroq gapirdi va kelishish yo‘lini topdi.

Kim ishlatadi

Vositachilar, sudyalar, o‘qituvchilar va jurnalistlar turli fikrlarni tinglab, ularni xolis bayon qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun biror kichik kelishmovchilikni (masalan, qaysi o‘yinni o‘ynash) o‘ylang va ikkinchi tomonning fikrini bir gapda xolis yozing.

Namunalar
Lyuter Bibliyani nemis tiliga o‘girdi; bu oddiy odamlarning Muqaddas kitobni o‘zi o‘qishiga va savodxonlikka yordam berdi.
Protestant mamlakatlarida alohida milliy cherkovlar vujudga keldi, ular Rim papasiga bo‘ysunmadi.
Sinfda faoliyat

«Sabab va oqibat»: kartochkalarga Reformatsiya sabablari va oqibatlarini yozib, sinf birgalikda ularni ikki ustunga joylaydi.

Mashq
1
Reformatsiya qachon va kim tomonidan boshlangan?
2
Indulgensiya nima va nega norozilik uyg‘otdi?
3
Kalvinizm qaysi fazilatlarni ulug‘lardi va u kimlarga ma’qul keldi?
4
Reformatsiya nima uchun milliy davlatlarning rivojiga yordam berdi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSinov zaryadi uchun tayanchHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →