ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

XVI–XVIII asrlarda Xitoy

Darslar 15 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
15

XVI–XVIII asrlarda Xitoy

Darslik: 69–72-betlar
MaqsadMin sulolasining inqirozi, manjur Chin sulolasi hukmronligi, iqtisod va madaniyatni bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Min sulolasi · Ming dynastyChin (Sin) sulolasi · Qing dynastymanjurlar · Manchus«yopiq eshiklar» · “closed doors”
Tushuntirish

XVI asr oxiri – XVII asr boshlarida Xitoyda Min sulolasi inqirozga yuz tutdi: amaldorlar xazinani talar, soliqlar oshar, dehqonlar yerdan ajralar va qo‘zg‘olonlar kuchayardi. Shimolda manjur qabilalari birlashib, 1636-yilda sardori Abaxay (Xun Taydzi) davlatni «Chin» deb e’lon qildi. 1644-yilda manjurlar Pekinga kirib, Shunchji imperator deb e’lon qilindi; Chin sulolasi Xitoyni 1911–1912-yillardagi inqilobgacha boshqardi. Chinlar Tayvanni (1683), Mo‘g‘uliston, Qashqar va boshqa yerlarni o‘z davlatiga qo‘shdi. Dehqonlar sholi va paxtadan yuqori hosil olardi, gazlama va kemasozlik rivojlangan edi; ipak va chinni Yevropada qadrlanardi. Yevropaliklar (portugallar, gollandlar, inglizlar) savdo qilish uchun Xitoy qirg‘oqlarida paydo bo‘ldi; 1757-yildan chet el savdosi asosan Guanchjou porti orqali yuritildi. Madaniyatda Van Yanmin konfutsiylikni yangicha sharhladi, «G‘arbga sayohat» romani, kunsyuy teatri, peyzaj rassomligi va chinni san’ati yuksaldi. Xitoy XVIII asrda Osiyoning eng yirik davlati bo‘lib qoldi, lekin texnikada G‘arbdan orqada qola boshladi.

1636«Qing» nomi1644Pekin olindi1683Tayvan1757Guanchjou orqali savdo1912Inqilob 1911–1912
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabda hunarmandchilik kuni o‘tdi. Har bir o‘quvchi qog‘ozdan xatcho‘p yasab, boshqasinikiga almashtirdi. Stoldagi daftarda nima nimaga almashgani yozib borildi va oxirida eng ko‘p so‘ralgan naqsh ma’lum bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Savdo vakillari mollarni yetkazadi, bojxona xodimlari yuklarni sanaydi, muzey xodimlari sopol va matolarni saqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Keyingi guruh ishida odatda kam birga ishlaydigan sinfdoshingizdan birinchi bo‘lib fikr so‘rang va uni daftarga yozib oling.

Namunalar
Yevropa kemalari Xitoy portlaridan ipak, choy va chinni ortib ketar, ularning haqini ko‘pincha Amerika kumushi bilan to‘lardi.
Hozirgi chegaralarPekinGuanchjou
1644-yilda Pekinni manjurlar egalladi; Shunchji Chin sulolasining Xitoydagi birinchi imperatori bo‘ldi.
Sinfda faoliyat

«Imperator farmoni»: o‘quvchilar Chin imperatori nomidan «chet elliklar faqat Guanchjouda savdo qilsin» degan farmon yozib, sabablarini tushuntiradi.

Mashq
1
Chin davlati qachon e’lon qilindi va kim tomonidan?
2
Chin sulolasi qachon Pekinni egalladi?
3
Xitoy iqtisodining ikki kuchli tomonini ayting.
4
Nima uchun Xitoy G‘arbdan orqada qola boshladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQoshiqli plafon: kutubxona burchagi uchun LED chiroqHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →