☰ Mundarija · Jahon tarixi

XVI–XVIII asrlarda Germaniya

Darslar 10 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
10

XVI–XVIII asrlarda Germaniya imperiyasi

Darslik: 45–48-betlar
MaqsadGermaniyaning siyosiy tarqoqligi, iqtisodiy ahvoli va Prussiya qirolligining tashkil topishini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Muqaddas Rim imperiyasi · Holy Roman Empireknyazlik · principalityPrussiya · Prussiagegemonlik · hegemony
Tushuntirish

Germaniya yerlari rasman «Muqaddas Rim imperiyasi» tarkibida edi, ammo u 300 dan ortiq mayda knyazlik va shaharlarga bo‘linib ketgan, imperator (Gabsburglar sulolasidan) o‘z Avstriya yerlaridan tashqarida real hokimiyatga ega emasdi. Yagona ichki bozor bo‘lmagani, savdo yo‘llarining Atlantikaga ko‘chgani va Amerika kumushi nemis mis savdosini kamaytirgani sababli XVI asr ikkinchi yarmidan iqtisod orqaga ketdi. 1524–1525-yillardagi dehqonlar urushining mag‘lubiyati va ayniqsa 1618–1648-yillardagi O‘ttiz yillik urush (asosiy janglar Germaniya hududida bo‘ldi) mamlakatni juda zaiflashtirdi. 1683-yilda Vena atrofida imperiya va uning ittifoqchilari usmoniylar qo‘shinini mag‘lub etdi. XVII asrda Germaniyada Gabsburglar boshqargan Avstriya (poytaxti Vena) va Gogensollernlar boshqargan Brandenburg (poytaxti Berlin) yetakchilik uchun raqobatlashdi. 1701-yilda Brandenburg knyazi Fridrix I Prussiya qiroli deb e’lon qilindi; Fridrix II (1740–1786) davrida Prussiya kuchli armiyali mutlaq monarxiyaga aylandi. Muqaddas Rim imperiyasi 1806-yilda tugatildi.

Namunalar
Har bir knyazlikning o‘z tanga, soliq va qonunlari bo‘lishi savdoni qiyinlashtirdi.
Berlin — Brandenburg va Prussiyaning, Vena esa Avstriyaning poytaxti edi.
Sinfda faoliyat

«Xarita jumbog‘i»: sinf Germaniya yerlari xaritasini bo‘laklarga ajratib, Avstriya, Prussiya va mayda knyazliklarni topib terishadi.

Mashq
1
Prussiya qirolligi qachon tashkil topdi?
2
Germaniyaning ko‘plab mayda davlatlarga bo‘linib ketgani savdo va xo‘jalikka qanday ta’sir qildi?
3
Avstriya va Brandenburgni qaysi sulolalar boshqargan?
4
Nima uchun O‘ttiz yillik urush Germaniyani ayniqsa zaiflashtirdi?