ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Fransiyada absolutizm va inqilobning boshlanishi

Darslar 8 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
8

Fransiyada mutlaq monarxiya. Buyuk fransuz burjua inqilobi

Darslik: 37–41-betlar
MaqsadFransiyada inqilobning sabablari va 1789–1792-yillardagi voqealarni bayon qilish.
Yangi so‘zlar
General shtatlar · Estates-GeneralBastiliya · the BastilleInson va fuqaro huquqlari deklaratsiyasi · Declaration of the Rights of Man and of the CitizenKonvent · the Convention
Tushuntirish

XVII–XVIII asrlarda Fransiyada qirol hokimiyati mutlaq edi, jamiyat uch tabaqaga bo‘lingan: birinchisi — ruhoniylar, ikkinchisi — dvoryanlar, uchinchisi — qolgan barcha (savdogarlar, hunarmandlar, dehqonlar, burjuaziya). Soliqni asosan uchinchi tabaqa to‘lardi; davlat qarzi o‘sib, qirol xazinasi bo‘shab qoldi. 1789-yil 5-mayda Lyudovik XVI yangi soliqlar uchun General shtatlarni chaqirdi; uchinchi tabaqa deputatlari o‘zlarini Milliy majlis, so‘ng Ta’sis majlisi deb e’lon qildi. 1789-yil 14-iyulda parijliklar Bastiliya qal’asini egalladi — bu inqilobning boshlanishi sifatida nishonlanadi. Avgustda Ta’sis majlisi «Inson va fuqaro huquqlari deklaratsiyasi»ni qabul qildi: odamlar erkin va huquqda teng tug‘iladi, 1791-yilda esa Fransiyaning ilk konstitutsiyasi qabul qilinib, qirol hokimiyati cheklandi. 1792-yilda Avstriya va Prussiya bilan urush boshlandi; qirol 10-avgustda taxtdan ag‘darildi, Valmi jangida fransuz qo‘shini g‘alaba qozondi va 1792-yil sentabrda Konvent Respublikani e’lon qildi.

1-toifa:ruhoniylar2-toifa:zodagonlar3-toifa:qolganlarFransiyajamiyati
300020001000010002000eramizdan avvaleramizdan keyin1789 e.

1789 e. → XVIII asr e. · II ming yillik

Bizning kunimizdan: 237 yil oldin

Asr = 100 yil. 1-asr: 1–100-yillar. Eramizdan avvalgi yillar kamayib boradi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab oshxonasida navbat uzun edi. Katta sinf o‘quvchilari oldinga o‘tib ketayotgan edi, shuning uchun navbatchi qoidani aytdi: kim oldin kelsa, o‘sha oldin oladi, sinfidan qat’i nazar. Hamma o‘z navbatini kutdi va shovqin kamaydi.

Kim ishlatadi

Hakamlar o‘yinda bir xil qoidani qo‘llaydi, sudyalar qonunni hammaga teng qo‘llaydi, tartib xodimlari navbatni yuritadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun navbat kutayotganingizda (maktabda yoki uyda) hamma qaysi qoidaga amal qilayotganini kuzating va uni bir gapda yozing.

Namunalar
★Soliq yuki
3-toifa: soliqning ko‘p qismi
Uchinchi tabaqa fransuz aholisining ko‘pchiligini tashkil qilar, ammo ovoz berishda ruhoniylar va dvoryanlardan kam kuchga ega edi.
Inqilob shiori bo‘lgan «Ozodlik, tenglik, birodarlik» Deklaratsiya g‘oyalariga yaqin edi.
Sinfda faoliyat

«Uch tabaqa rolli o‘yini»: o‘quvchilar uch tabaqa vakili rolida soliq masalasini muhokama qiladi.

Mashq
1
1789-yil 14-iyulda nima bo‘ldi?
2
Uch tabaqani sanang.
3
Deklaratsiya qanday huquqlarni e’lon qildi?
4
Nima uchun Lyudovik XVI General shtatlarni chaqirdi va bu nimaga olib keldi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTomayotgan jo‘mrak hisobiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →