ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

XVI–XVIII asrlarda Rossiya

Darslar 11 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
11

XVI–XVIII asrlarda Rossiya imperiyasi

Darslik: 49–53-betlar
MaqsadRossiyaning markazlashishi, G‘alayonlar davri, Romanovlar va Pyotr I islohotlarini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
podsho (sar) · tsaroprichnina · oprichninaZemstvo sobori · Zemsky Soborimperiya · empire
Tushuntirish

XVI asr boshida rus yerlari Moskva atrofida birlashib, markazlashgan davlat vujudga keldi. 1547-yilda Ivan IV birinchi bo‘lib podsho (sar) tojini kiydi; 1549-yilda Zemstvo soborini chaqirdi, keyin yangi qonunlar to‘plami — Sudebnik qabul qilindi. 1565–1572-yillarda oprichnina siyosati — podshoning raqiblariga qarshi terror — mamlakatga katta zarar yetkazdi. Qozon, Ashtarxon va Sibir xonliklari Rossiyaga qo‘shib olindi. 1598-yilda Ryuriklar sulolasi tugagach «G‘alayonlar davri» boshlandi; Minin va Pojarskiy boshchiligidagi xalq lashkari 1612-yilda Moskvani Polsha qo‘shinidan ozod qildi, 1613-yilda Mixail Romanov podsho saylandi — Romanovlar sulolasi 1917-yilgacha hukmronlik qildi. Pyotr I (1682-yildan taxtda, mustaqil hukmdor sifatida 1696-yildan) 1700–1721-yillardagi Shimoliy urushda Shvetsiyani yengib, Boltiq dengiziga chiqdi, 1703-yilda Peterburgga asos soldi; 1721-yilda Nishtadt sulhidan so‘ng u imperator deb e’lon qilindi. XVIII asrda Fanlar akademiyasi, 1755-yilda M. V. Lomonosov tashabbusi bilan Moskva universiteti ochildi; Bering va Chelyuskin kabi sayohatchilar shimolni o‘rgandi. Biroq krepostnoylik saqlanib qolgani sababli Rossiya iqtisodiy jihatdan Yevropadan orqada qoldi.

1547Ivan IV podsho1598Rurik sulolasi tugadi1613Mixail Romanov1703Sankt-Peterburg1721Pyotr I imperator
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf gullarini sug‘orish navbatchisi o‘zgardi. Eski navbatchi yangisiga uch qatorli yozuv qoldirdi: qaysi gulni qachon va qancha sug‘orish. Ish to‘xtamadi va hech narsa unutilmadi.

Kim ishlatadi

Almashinib ishlaydigan hamshiralar, haydovchilar va qorovullar o‘z o‘rnini bosuvchiga ma’lumot qoldiradi; dars o‘rnini bosgan o‘qituvchi ham ish rejasiga muhtoj.

Bugun sinab ko‘ring

Kimdir sizning o‘rningizga bir haftaga biror kichik ish qilsa (masalan, sinf gulini sug‘orish), unga uch qatorli yo‘riqnoma yozing.

Namunalar
★Oprichnina
1565–1572: podshoning raqiblariga qarshi terror siyosati
Oprichnina davrida mamlakat yerlarining bir qismi podshoning shaxsiy qo‘shini boshqaruviga berildi.
Pyotr I 1721-yilda «imperator» unvonini oldi, shundan Rossiya imperiya deb atala boshladi.
Sinfda faoliyat

«Taxt nasabnomasi»: sinf Ryuriklardan Romanovlargacha bo‘lgan voqealarni vaqt chizig‘ida joylashtiradi.

Mashq
1
Ivan IV qachon sar bo‘ldi va qaysi laqab bilan ataladi?
2
Moskvani 1612-yilda kim ozod qildi?
3
Shimoliy urush natijasida Rossiya nimaga erishdi?
4
Nima uchun Rossiya fan yutuqlariga qaramay iqtisodda orqada qoldi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMotor xavfsizlik qoidalariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →