1800–1870-yillarda Hindiston
Britaniyaning Ost-Indiya kompaniyasi XVII asrdan Hindistonda savdo qilib, asta-sekin siyosiy kuchga aylandi; 1757-yilgi Plassi jangidan keyin u Bengaliyani nazorat qila boshladi. Keyingi o‘n yilliklarda kompaniya urushlar va hukmdorlar bilan tuzilgan shartnomalar orqali yerlarni egalladi. Uning armiyasining katta qismi hindistonlik askarlar — sipoylardan iborat edi. 1857-yilda Merutda sipoylar bosh ko‘tardi: ularni yangi o‘q-dorilar va xizmat tartiblari hamda ularning e’tiqodini kamsitishga oid mish-mishlar g‘azablantirgan, dehqonlar va hukmdorlardan ham norozilar bor edi. Qo‘zg‘olonda Rani Lakshmibay kabi rahbarlar qatnashdi, Boburiylar sulolasining so‘nggi hukmdori Bahodirshoh II esa ramziy rahbar sifatida tilga olindi. Qo‘zg‘olon 1858-yilga kelib bostirildi; shu yili kompaniya tugatilib, Hindiston Britaniya toji boshqaruviga o‘tdi, 1876-yilda qirolicha Viktoriya Hindiston imperatori deb e’lon qilindi.
Tanaffusda bo‘lgan voqeani ikki o‘quvchi har xil so‘zlar bilan aytdi. O‘qituvchi ikkalasidan nimani ko‘rganini so‘radi va ikkala hikoyada bir xil bo‘lgan faktlarni ajratib yozdi. Farqlar asosan so‘zlarda va baholashda ekani ma’lum bo‘ldi.
Tarixchilar, sudda guvohlarni tinglovchilar va jurnalistlar bir voqea haqidagi turli hikoyalarni solishtiradi.
Do‘stingizdan oxirgi darsni uch gap bilan aytib berishni so‘rang va o‘zingiznikini yozing, so‘ng ikkalasida bir xil bo‘lgan faktlarning tagiga chizing.
«Sabablar zanjiri»: qo‘zg‘olon sabablarini kartochkalarga yozib, tartib bilan zanjir qiling.