ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Hindiston (1800–1870-yillar)

Darslar 27 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
27

1800–1870-yillarda Hindiston

Darslik: 126–129-betlar
MaqsadHindistonning Britaniya hukmronligi ostiga o‘tishi va 1857–1858-yillardagi qo‘zg‘olonni bayon etish.
Yangi so‘zlar
Ost-Hind kompaniyasi · East India Companysipoylar · sepoysqo‘zg‘olon · uprisingtoj hokimiyati · Crown rule
Tushuntirish

Britaniyaning Ost-Indiya kompaniyasi XVII asrdan Hindistonda savdo qilib, asta-sekin siyosiy kuchga aylandi; 1757-yilgi Plassi jangidan keyin u Bengaliyani nazorat qila boshladi. Keyingi o‘n yilliklarda kompaniya urushlar va hukmdorlar bilan tuzilgan shartnomalar orqali yerlarni egalladi. Uning armiyasining katta qismi hindistonlik askarlar — sipoylardan iborat edi. 1857-yilda Merutda sipoylar bosh ko‘tardi: ularni yangi o‘q-dorilar va xizmat tartiblari hamda ularning e’tiqodini kamsitishga oid mish-mishlar g‘azablantirgan, dehqonlar va hukmdorlardan ham norozilar bor edi. Qo‘zg‘olonda Rani Lakshmibay kabi rahbarlar qatnashdi, Boburiylar sulolasining so‘nggi hukmdori Bahodirshoh II esa ramziy rahbar sifatida tilga olindi. Qo‘zg‘olon 1858-yilga kelib bostirildi; shu yili kompaniya tugatilib, Hindiston Britaniya toji boshqaruviga o‘tdi, 1876-yilda qirolicha Viktoriya Hindiston imperatori deb e’lon qilindi.

1757Plassi jangi1857–1858Sipoylar qo‘zg‘oloni1858Kompaniya tugatildi1876Hindiston imperatritsasi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tanaffusda bo‘lgan voqeani ikki o‘quvchi har xil so‘zlar bilan aytdi. O‘qituvchi ikkalasidan nimani ko‘rganini so‘radi va ikkala hikoyada bir xil bo‘lgan faktlarni ajratib yozdi. Farqlar asosan so‘zlarda va baholashda ekani ma’lum bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Tarixchilar, sudda guvohlarni tinglovchilar va jurnalistlar bir voqea haqidagi turli hikoyalarni solishtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Do‘stingizdan oxirgi darsni uch gap bilan aytib berishni so‘rang va o‘zingiznikini yozing, so‘ng ikkalasida bir xil bo‘lgan faktlarning tagiga chizing.

Namunalar
Kompaniya yerlarni ba’zan «subsidiar ittifoq» shartnomalari orqali nazorat qilgan: hukmdor ingliz qo‘shini uchun to‘lagan.
1857-yil qo‘zg‘oloni ba’zi tarixchilar tomonidan «Hindistonning birinchi mustaqillik urushi» deb ham ataladi.
Sinfda faoliyat

«Sabablar zanjiri»: qo‘zg‘olon sabablarini kartochkalarga yozib, tartib bilan zanjir qiling.

Mashq
1
Plassi jangi qachon bo‘lgan?
2
Sipoylar kimlar?
3
Qo‘zg‘olon qaysi yillarda bo‘ldi?
4
1858-yilda nima o‘zgardi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTayoqchalardan ko‘prikHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →