☰ Mundarija · Jahon tarixi

Rossiya (1800–1870-yillar)

Darslar 24 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
24

1800–1870-yillarda Rossiya

Darslik: 110–114-betlar
MaqsadRossiyaning XIX asr birinchi yarmidagi siyosati, dekabristlar, Qrim urushi va 1861-yilgi islohotni bayon etish.
Yangi so‘zlar
dekabristlar · Decembristskrepostnoylik · serfdomgeneral-gubernatorlik · governor-generalshipQrim urushi · Crimean War
Tushuntirish

XIX asr boshida Rossiya Napoleonni mag‘lub etib, Yevropa siyosatida katta kuchga aylandi. 1825-yil 14-dekabrda dekabristlar deb ataluvchi ofitserlar Peterburgda qo‘zg‘olon ko‘tardi, ular krepostnoylikni bekor qilish va konstitutsiya joriy etishni xohlagan edi; qo‘zg‘olon bostirildi. Rossiya Kavkazda va Markaziy Osiyo tomon kengaydi: 1864-yilda Kavkaz urushi tugadi, 1867-yilda esa Turkiston general-gubernatorligi tuzildi. 1853–1856-yillardagi Qrim urushida Rossiya Usmoniylar, Britaniya, Fransiya va Sardiniyaga qarshi kurashib yutqazdi va bu uning orqada qolganini ko‘rsatdi. 1861-yil 19-fevralda Aleksandr II krepostnoy huquqni bekor qildi, 1867-yilda esa Alyaskani AQSHga sotdi. Bu davrda Pushkin, Tolstoy, Dostoyevskiy, Glinka va Chaykovskiy kabi buyuk ijodkorlar rus madaniyatini dunyoga tanitdi.

Namunalar
Krepostnoy dehqonlar yer egasiga tegishli bo‘lib, uning yeridan ketolmas edi; 1861-yildan ular shaxsan ozod bo‘ldi.
Qrim urushida Sevastopol uzoq qamal qilindi; urush 1856-yilda Parij sulhi bilan tugadi.
Sinfda faoliyat

«Munozara»: «Krepostnoylik nega bekor qilindi?» mavzusida sabablarni sinf bilan jadvalga yozing.

Mashq
1
Dekabristlar qo‘zg‘oloni qachon bo‘ldi?
2
Qrim urushi qaysi yillarda bo‘ldi?
3
Krepostnoylik qachon bekor qilindi?
4
Turkiston general-gubernatorligi qachon tuzildi?