ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

XVI–XVIII asrlarda Hindiston

Darslar 16 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
16

XVI–XVIII asrlarda Hindiston

Darslik: 73–78-betlar
MaqsadBoburiylar imperiyasining tashkil topishi, Akbar islohotlari, inqirozi va inglizlarning kirib kelishini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
boburiylar · the Baburids (Mughals)Panipat jangi · the Battle of Panipatjizya · jizyaOst-Indiya kompaniyasi · East India Company
Tushuntirish

XVI asr boshida Shimoliy Hindiston tarqoq edi; Dehli sultonligida Ibrohim Lo‘di hukmronlik qilardi. Kobul hukmdori Zahiriddin Muhammad Bobur 1526-yil 21-aprelda Panipat jangida uni yengdi va Boburiylar sulolasiga asos soldi (1530-yilda vafot etdi). O‘g‘li Humoyun 1540-yilda Sherxondan mag‘lub bo‘lib Eronga ketdi, 1555-yilda Dehlini qaytarib oldi. Akbar (1556–1605) davlatni viloyatlarga bo‘lib, soliq tizimini tartibga soldi, musulmon bo‘lmaganlardan jizyani bekor qildi va hindlarni boshqaruvga jalb qilib, diniy bag‘rikenglik siyosatini yuritdi. Shoh Jahon davrida (1628–1658) Agrada Tojmahal mavzoleyi qurildi. Avrangzeb (1658–1707) jizyani qayta tikladi va soliqlarni oshirdi; bu xalq qo‘zg‘olonlariga olib keldi. XVIII asrda imperiya parchalandi, 1739-yilda Nodirshoh Dehlini egalladi. Buyuk Britaniyaning Ost-Indiya kompaniyasi bundan foydalandi: 1757-yilda Bengaliyada g‘alaba qozonib, Hindistonni asta-sekin mustamlakaga aylantirdi. Boburiylar davrida «Mahabharata» va «Ramayana» fors tiliga tarjima qilindi, Tulsidas va Surdas ijod qildi, Mirzo Bedil she’rlar yozdi.

1526Panipat jangi1540Humoyun mag‘lub1555Dehli qaytarildi1739Nodirshoh Dehlida1757Bengaliya
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf loyiha uchun plakat tayyorladi. Guruhdagi har bir bola o‘z fikrini aytdi: biri rasm, biri matn, biri ranglar haqida. Plakatda hamma fikrdan bittadan foydalanildi va u boy chiqdi.

Kim ishlatadi

Guruh rahbarlari, o‘qituvchilar va orkestr dirijyorlari turli odamlarning mahoratini birlashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Keyingi guruh ishida avval kam gapiradigan sinfdoshingizdan fikr so‘rang va uni daftarga yozib oling.

Namunalar
HukmdorYillarVoqea
Akbar1556–1605jizya bekor qilindi
Shoh Jahon1628–1658Toj-Mahal
Avrangzeb1658–1707jizya qaytarildi
Tojmahalni Shoh Jahon sevimli xotini Mumtoz Mahalning xotirasiga qurdirgan.
Hozirgi chegaralarDehliAgraKobul
Akbar jizyani bekor qilib, turli din vakillarini davlat xizmatiga jalb qildi.
Sinfda faoliyat

«Boburiylar shajarasi»: sinf Boburdan Avrangzebgacha hukmdorlarni zanjir shaklida joylashtirib, har biriga bitta tadbir yozadi.

Mashq
1
Panipat jangi qachon bo‘ldi va kim kimni yengdi?
2
Akbarning ikki islohotini ayting.
3
Avrangzeb siyosati qanday oqibatga olib keldi?
4
Inglizlar Hindistonni nima uchun osongina egallay oldi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQo‘lda aylantiriladigan Yangi yil yulduziHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →