XVI–XVIII asrlarda xalqaro munosabatlar
XVI–XVIII asrlarda Yevropada urushlarning sabablari uchta edi: Gabsburglar imperiyasi bilan milliy davlatlar (Fransiya, Angliya) orasida yagona imperiya yoki mustaqil davlatlar masalasi, katoliklar va protestantlar ziddiyati, mustamlakalar va savdo yo‘llari uchun kurash. 1618–1648-yillardagi O‘ttiz yillik urush nemis yerlarida diniy mojaro sifatida boshlandi, keyin ko‘p davlatni qamrab oldi. 1648-yilda Vestfal sulhi tuzildi: katolik va protestant cherkovlari teng deb tan olindi, Gollandiyaning mustaqilligi tasdiqlandi, Fransiyaning ta’siri oshdi, Germaniya esa tarqoq qoldi. 1701–1714-yillardagi Ispaniya vorisligi urushi Fransiya va Gabsburglarni zaiflashtirdi, Angliyani kuchaytirdi. 1700–1721-yillardagi Shimoliy urushda Rossiya Shvetsiyani yengib, Boltiq dengiziga chiqdi. 1756–1763-yillardagi Yetti yillik urushdan eng ko‘p foyda olgan Angliya Fransiyadan Kanadani oldi va Hindistonda Fransiya ta’sirini keskin kamaytirdi. 1774-yilgi Kuchukqaynarji shartnomasi Rossiya–Usmoniylar urushini tugatdi: Qrim xonligi Usmoniylardan mustaqil deb e’lon qilindi (Rossiya uni 1783-yilda qo‘shib oldi), Rossiya Qora dengiz bo‘yida yangi yerlar va u yerda o‘z kemalarini suzdirish huquqini oldi.
Ikki sinf tanaffusda bir xil futbol maydonchasi uchun talashdi. Ikkala sinf sardori o‘qituvchi bilan birga jadval tuzdi: bir kun bir sinf, ertasi kuni boshqasi o‘ynaydi. Tortishuv to‘xtadi va hamma o‘ynay oldi.
Diplomatlar, vositachilar va nizolarni hal qiluvchi mutaxassislar urushsiz yechim izlaydi.
Bir narsani ulashmoqchi bo‘lgan ikki kishi uchun ikki ustun yozing: har kim nima xohlaydi. Keyin ikkalasiga ma’qul bo‘ladigan uchinchi variantni toping.
«Jadval ustaxonasi»: Vestfal sulhi va Kuchukqaynarji shartnomasini «Qachon? Kimlar? Shartlari? Oqibati?» ustunlarida taqqoslang.