Laboratoriya ishi. Elektr zanjirni yig‘ish, uning turli qismlaridagi tok kuchi va kuchlanishni o‘lchash
Ishning maqsadi — zanjir yig‘ish va uning turli qismlarida tok kuchi hamda kuchlanishni o‘lchash. Kerakli jihozlar: maktab tok manbai, ampermetr, voltmetr, ikkita lampochka, kalit, ulovchi simlar. Zanjir kalit uzilgan holda ketma-ket yig‘iladi: manba, kalit, ampermetr, ikkala lampochka; voltmetr o‘lchanayotgan lampochkaga parallel ulanadi. Manba murvati avval 4 V, so‘ng 6 V ga qo‘yiladi; kalit ulanib, asboblarning ko‘rsatishi jadvalga yoziladi, so‘ng voltmetr ikkinchi lampochkaga o‘tkaziladi. Shkala bo‘linma qiymati asbob chegarasini bo‘linmalar soniga bo‘lib topiladi. Asboblarni qayta ulashdan oldin kalit albatta uziladi. Ish faqat o‘qituvchi nazoratida, past kuchlanishli maktab manbai bilan bajariladi; lampochkalar qizishi mumkin.
Devordagi termometr shkalasi 0 dan 50 °C gacha 25 ta bo‘linmaga ega, shuning uchun bir bo‘linma 50 : 25 = 2 °C. Suyuqlik 11-chiziqda tursa, harorat 11 · 2 = 22 °C. Ampermetr va voltmetr shkalasi ham shunday o‘qiladi.
Laboratoriya texniklari asbob shkalasini aniq o‘qiydi, elektriklar tekshirgich bilan kuchlanishni o‘lchaydi, shifokorlar esa strelkali manometrdan qon bosimini ko‘radi.
Atrofingizdagi biror shkala yoki o‘lchov idishini toping (chizg‘ich, o‘lchov stakani) va o‘qishdan oldin bir bo‘linma qiymatini hisoblab chiqing.
Jadval tayyorlang: ustunlar — manba kuchlanishi (4 V, 6 V), ampermetr ko‘rsatishi I, 1-lampochkadagi U₁, 2-lampochkadagi U₂. Ishni o‘qituvchi nazoratida bajaring. Xulosa: ampermetrni lampochkalar orasiga ko‘chirsangiz ko‘rsatish o‘zgaradimi? U₁ + U₂ ni manba kuchlanishi bilan solishtiring (buning qonuni 21-darsda).