ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Fizika

Elektromagnit

Darslar 57–58 · 2 ta dars · P.Q. Habibullayev, A. Boydedayev, A.D. Bahromov, J.E. Usarov, K.T. Suyarov, M.K. Yuldasheva. Fizika. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashri. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
58

Laboratoriya ishi. Eng oddiy elektromagnitni yig‘ish va uning ishlashini o‘rganish

Darslik: 161-bet
MaqsadLaboratoriya ishida eng oddiy elektromagnitni yasash va uning kuchi qanday omillarga bog‘liqligini kuzatish.
Yangi so‘zlar
izolyatsiyalangan sim · insulated wiretemir mix · iron nailkuchini kuzatish · observing strengthqisqa muddatli ulash · brief connection
Tushuntirish

Ishga izolyatsiyalangan sim, temir mix (yadro), batareya (4,5 V dan oshmasin), kalit va mayda temir buyumlar (qisqich, mix-bo‘laklar) kerak. Simni mixga ma’lum sondagi o‘ram qilib o‘rang va uchlarini kalit orqali batareyaga ulang; ishni faqat o‘qituvchi nazoratida bajaring. Kalitni qisqa muddatga yoping: sim va batareya tez qiziydi. Mix tagiga mayda temir buyumlar qo‘yib, nechtasini tortishini sanang. Keyin o‘ramlar sonini oshirib (yoki tokni kuchaytirib) takrorlang va natijani solishtiring; yadroni olib ham ko‘ring. Natijani jadvalga yozing. Ish tugagach, avval kalitni oching va batareyani ajrating. Tarmoq rozetkasiga ulash mutlaqo mumkin emas; qizigan simga tegmang.

!Diqqat!
Batareya 4,5 V dan oshmasin. Kalitni qisqa muddatga yoping: sim va batareya tez qiziydi. Ishni o‘qituvchi nazoratida bajaring.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ko‘p binolarda yong‘in eshiklarini ochiq ushlab turuvchi elektromagnit bo‘ladi. Tok oqquncha eshik ochiq turadi, yong‘in signali tokni uzsa, magnit kuchi yo‘qoladi va eshik o‘zi yopiladi.

Kim ishlatadi

Bino muhandislari xavfsizlik eshiklarini sozlaydi, teatr ustalari sahna mexanizmlarini boshqaradi, kranchilar yuk ushlagichda kuchli elektromagnitdan foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Elektromagnit kuchi o‘ram soniga bog‘liqligini tekshirish rejasini yozing: nimani o‘zgartirasiz, nimani bir xil qoldirasiz?

Namunalar
05101561220 o‘ram40 o‘ramqisqichlar soni
20 o‘ramda mix 6 ta qisqichni tortdi, 40 o‘ramda 12 tasini: o‘ramlar 2 marta ko‘p — tortilgan qisqichlar ham 2 marta ko‘p.
051015112yadrosizmix bilanqisqichlar soni
Yadrosiz g‘altak 1 ta qisqichni, mix bilan esa 12 tasini tortdi: yadro 12 : 1 = 12 marta kuchaytirdi.
Sinfda faoliyat

Daftarga jadval chizing: «o‘ramlar soni, tok (batareya), yadro bor/yo‘q, tortilgan qisqichlar soni». Namunaviy sonlarni to‘ldiring va o‘qituvchi bilan haqiqiy natijalarni yozing.

Mashq
1
Elektromagnit yasash uchun nimalar kerak?
2
30 o‘ramda 9 qisqich tortildi. O‘ramlar soni 60 ga oshdi (kuch o‘ramga proporsional deb). Necha qisqich tortiladi?
3
Mixsiz g‘altak 2 ta qisqich, mix bilan 18 ta tortdi. Necha marta kuchaydi?
4
Nima uchun kalitni uzoq yopib qo‘ymaslik kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliElektromagnitli metall saralagichHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →