Masalalar yechish
Parallel to‘g‘ri o‘tkazgichlardan bir xil yo‘nalishda tok o‘tsa, ular tortishadi, qarama-qarshi yo‘nalishda o‘tsa, itarishadi: har biri ikkinchisining magnit maydonida bo‘ladi. Bu ta’sir tok birligini aniqlashga asos bo‘lgan: ilgari 1 A ni vakuumda 1 m masofadagi ikki cheksiz uzun parallel o‘tkazgichdan o‘tganda har metr uzunlikka 2·10⁻⁷ N kuch beradigan tok deb ta’riflashgan (hozirgi SI da amper elementar zaryad orqali aniqlanadi, lekin qiymati o‘zgarmagan). Masalalarda avval F = BIl dan kerakli kattalikni toping: F = BIl, I = F/(Bl), l = F/(BI). Kuch yo‘nalishini chap qo‘l qoidasi bilan tekshiring. Maydonning kuchi chiziqlarga perpendikulyar tok uchun formulada yozilgan; boshqa burchaklarda kuch kamayadi.
Elektr stansiyasidagi shinalarda 10 000 A tok qarama-qarshi yo‘nalishda oqadi, ular orasi 10 cm. Ular bir-birini taxminan 200 N/m kuch bilan itaradi, bu 20 kg yukning og‘irligiga teng, shuning uchun shinalar mahkam bog‘lanadi.
Energetika muhandislari shinalarni mustahkamlaydi, temir yo‘l elektrlashtirish mutaxassislari kontakt simlarini hisoblaydi, fiziklar tokning birligini kuch orqali aniqlagan.
Podstansiya yoki elektr uzatish liniyasi rasmiga qarab, parallel simlarni bir-biridan ushlab turuvchi oraliq tayanchlarni toping: ular toklar orasidagi kuchlar simlarni joyidan siljitib yubormasligi uchun kerak.
Mustaqil masala tuzing: B, I, l ni tanlab, F ni so‘rang; keyin boshqa kattalikni noma’lum qilib teskari masalani yeching. Faqat daftarda ishlang.