Masalalar yechish
Iste’molchiga elektr energiyasi simlar orqali keladi, simlarning qarshiligi Rl bo‘lgani uchun ular ham qiziydi. Simdagi kuchlanish tushuvi Ul = I·Rl, iste’molchidagi kuchlanish esa manba kuchlanishidan shuncha kam: U = Uman − Ul. Liniyadagi quvvat isrofi Pl = I²Rl; u tokning kvadratiga bog‘liq. Shu sababli bir xil quvvatni uzatishda P = IU ga ko‘ra kuchlanishni oshirsak, tok kamayadi va isrof keskin kamayadi: elektr stansiyalardan energiya yuqori kuchlanishda uzatiladi. Simlar tok kuchiga mos kesimli bo‘lishi kerak: ingichka simdan katta tok o‘tsa, u haddan tashqari qiziydi. Simlarni tanlash va ulashni elektrikchilar bajaradi.
Qurilish maydonida 100 m li ingichka kabelning oxiridagi lampa xira yonadi. Kabel qarshiligi 1,5 Ω, tok 10 A bo‘lsa, kuchlanish U = 10 · 1,5 = 15 V yo‘qoladi, lampaga 220 – 15 = 205 V yetadi, simda P = 100 · 1,5 = 150 W isrof bo‘ladi.
Energetika muhandislari transformator bilan kuchlanishni oshirib, isrofni kamaytiradi, elektriklar kabelni uzunligiga qarab tanlaydi, quyosh elektr stansiyalarini loyihalovchilar simdagi yo‘qotishni hisoblaydi.
Kattalar bilan yo‘lda ketayotganda baland tayanchdagi izolyator disklarini uzoqdan sanab ko‘ring: kuchlanish katta bo‘lsa, disklar ko‘proq bo‘ladi. Yaqin bormang.
| Kuchlanish | Tok | Isrof |
|---|---|---|
| 1000 V | 100 A | 20 kW |
| 10 000 V | 10 A | 200 W |
Daftarda sodda jadval tuzing: bir xil 50 kW quvvat uchun 500 V va 5000 V da tokni (I = P/U) hisoblang va qaysi holatda isrof kam bo‘lishini yozing.