Masalalar yechish
Kulon qonuni masalalarida avval berilganlarni SIga o‘tkazamiz: 1 cm = 10⁻² m, 1 µC = 10⁻⁶ C, 1 nC = 10⁻⁹ C. Keyin F = k·|q₁|·|q₂|/r² formulasidan kerakli kattalikni ifodalaymiz: masalan, bir xil zaryadli ikki sharcha uchun q² = F·r²/k. Bir xil o‘lchamli ikki o‘tkazgich shar bir-biriga tekkizilsa va yana ajratilsa, umumiy zaryad ular orasida teng bo‘linadi: har biri zaryadlarning algebraik yig‘indisining yarmini oladi. Kuch o‘zgarishini so‘rasa, nisbatni yozish qulay: masofa n marta ortsa, kuch n² marta kamayadi. Javobda kuchning kattaligi va (so‘ralsa) tortishish yoki itarilish ekani aytiladi.
| Berilgan | SIda |
|---|---|
| 1 cm | 10⁻² m |
| 1 µC | 10⁻⁶ C |
| 1 nC | 10⁻⁹ C |
Laboratoriya varag‘ida masofa 2 mm, zaryad esa 50 nC deb berilgan. Kulon qonunidan foydalanishdan oldin o‘quvchi 2 mm = 0,002 m va 50 nC = 5·10⁻⁸ C deb yozadi: hamma kattalik metr va kulonda bo‘lsa, kuch nyutonda chiqadi.
Elektronika muhandislari detal ma’lumotlaridagi nC va µC qiymatlarini o‘qiydi, laboratoriya texniklari hisoblashdan oldin birliklarni tekshiradi, fizika o‘qituvchilari esa masala yechish rejasiga amal qilishni o‘rgatadi.
Daftaringiz yoki boshqa biror buyumingiz uzunligini santimetrda o‘lchang, so‘ng metrda yozing va 1 cm = 0,01 m ekanini eslang.
Daftaringizda «Masala yechish rejasi» yozing: 1) berilganlar va SIga o‘tkazish; 2) formula; 3) ifodalash; 4) hisoblash; 5) javob va birlik. So‘ng 3-darsdagi bitta misolni shu reja bo‘yicha qayta yeching.