ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Fizika

Quvvat masalalari va lampochka quvvati

Darslar 32–33 · 2 ta dars · P.Q. Habibullayev, A. Boydedayev, A.D. Bahromov, J.E. Usarov, K.T. Suyarov, M.K. Yuldasheva. Fizika. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashri. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
33

Laboratoriya ishi. Iste’molchi (lampochka)ning elektr quvvatini aniqlash

Darslik: 96–97-betlar
MaqsadLaboratoriya ishida lampochka quvvati va tokning ishini P = IU, A = IUt orqali aniqlash.
Yangi so‘zlar
lampochka quvvati · lamp powero‘lchash sxemasi · measuring circuitsekundomer · stopwatchqizish · heating
Tushuntirish

Ishga past kuchlanishli lampochka (masalan, 6 V), mos manba, ampermetr, voltmetr, kalit va sekundomer kerak; hammasini o‘qituvchi nazoratida bajaring. Ampermetr lampochka bilan ketma-ket, voltmetr uning uchlariga parallel ulanadi; zanjirni o‘qituvchi tekshirgandan keyin kalitni yoping. Voltmetr va ampermetr ko‘rsatkichlarini yozib, P = IU ni hisoblang. So‘ng lampochkani sekundomer bilan aniq vaqt (masalan, 1 minut) yoqib, A = IUt ni topasiz. Lampochka ishlaganda qiziydi: unga ishlayotganda va undan keyin bir necha daqiqa tegmang. Hisoblangan quvvatni lampochka yozuvi bilan solishtiring; kichik farq o‘lchash xatoligidandir.

!Diqqat!
Zanjirni o‘qituvchi tekshirgandan keyingina kalitni yoping. Ishlayotgan lampochkaga tegmang — u qizib ketadi.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchilar fonar lampasini sinab ko‘rdi: 4,5 V da tok 0,2 A, quvvat P = 4,5 · 0,2 = 0,9 W. Bir minutda tok ishi A = 0,9 · 60 = 54 J. Yozuvdagi qiymat bilan solishtirsa, ozgina farq chiqishi mumkin.

Kim ishlatadi

Sifat nazoratchilari mahsulot yorlig‘idagi qiymatni o‘lchov bilan tekshiradi, laboratoriya xodimlari asboblarni sinaydi, xaridorlar himoyasi xodimlari yozuv haqiqatga mosligini kuzatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Qalamning yoki chizg‘ichning yozilgan uzunligini o‘lchab ko‘ring va yozuv bilan o‘lchov qanchalik mos kelishini yozing.

Namunalar
6 V+−ALV
U = 6 V, I = 0,5 A: P = 0,5 · 6 = 3 W. t = 2 min = 120 s: A = P·t = 3 · 120 = 360 J.
Lampochkada «6 V; 3 W» yozilgan, o‘lchash esa P = 5,9 · 0,5 ≈ 2,95 W berdi. Farqi 0,05 W — kichik, o‘lchash xatoligi doirasida.
Sinfda faoliyat

Daftarga jadval chizing: «U (V), I (A), P (W), t (s), A (J)». O‘qituvchi bergan namunaviy sonlar bilan hisoblashni mashq qiling, so‘ng sinfdagi haqiqiy o‘lchash natijalarini yozing.

Mashq
1
Lampochka quvvatini qanday asboblar yordamida topamiz?
2
Lampochkada U = 4 V, I = 0,3 A. Quvvati necha mW? (1 W = 1000 mW)
3
P = 3 W lampochka 30 s yondi. Tokning ishi necha J?
4
Nima uchun lampochka ishlab turganda unga tegmaslik kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQorong‘i ertalab uchun sumka chirog‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →