☰ Mundarija · Fizika

Quvvat masalalari va lampochka quvvati

Darslar 32–33 · 2 ta dars · P.Q. Habibullayev, A. Boydedayev, A.D. Bahromov, J.E. Usarov, K.T. Suyarov, M.K. Yuldasheva. Fizika. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashri. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
33

Laboratoriya ishi. Iste’molchi (lampochka)ning elektr quvvatini aniqlash

Darslik: 96–97-betlar
MaqsadLaboratoriya ishida lampochka quvvati va tokning ishini P = IU, A = IUt orqali aniqlash.
Yangi so‘zlar
lampochka quvvati · lamp powero‘lchash sxemasi · measuring circuitsekundomer · stopwatchqizish · heating
Tushuntirish

Ishga past kuchlanishli lampochka (masalan, 6 V), mos manba, ampermetr, voltmetr, kalit va sekundomer kerak; hammasini o‘qituvchi nazoratida bajaring. Ampermetr lampochka bilan ketma-ket, voltmetr uning uchlariga parallel ulanadi; zanjirni o‘qituvchi tekshirgandan keyin kalitni yoping. Voltmetr va ampermetr ko‘rsatkichlarini yozib, P = IU ni hisoblang. So‘ng lampochkani sekundomer bilan aniq vaqt (masalan, 1 minut) yoqib, A = IUt ni topasiz. Lampochka ishlaganda qiziydi: unga ishlayotganda va undan keyin bir necha daqiqa tegmang. Hisoblangan quvvatni lampochka yozuvi bilan solishtiring; kichik farq o‘lchash xatoligidandir.

Namunalar
U = 6 V, I = 0,5 A: P = 0,5 · 6 = 3 W. t = 2 min = 120 s: A = P·t = 3 · 120 = 360 J.
Lampochkada «6 V; 3 W» yozilgan, o‘lchash esa P = 5,9 · 0,5 ≈ 2,95 W berdi. Farqi 0,05 W — kichik, o‘lchash xatoligi doirasida.
Sinfda faoliyat

Daftarga jadval chizing: «U (V), I (A), P (W), t (s), A (J)». O‘qituvchi bergan namunaviy sonlar bilan hisoblashni mashq qiling, so‘ng sinfdagi haqiqiy o‘lchash natijalarini yozing.

Mashq
1
Lampochka quvvatini qanday asboblar yordamida topamiz?
2
Lampochkada U = 4 V, I = 0,3 A. Quvvati necha mW? (1 W = 1000 mW)
3
P = 3 W lampochka 30 s yondi. Tokning ishi necha J?
4
Nima uchun lampochka ishlab turganda unga tegmaslik kerak?