☰ Mundarija · Fizika

Tokning ishi va quvvati

Darslar 30–31 · 2 ta dars · P.Q. Habibullayev, A. Boydedayev, A.D. Bahromov, J.E. Usarov, K.T. Suyarov, M.K. Yuldasheva. Fizika. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashri. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
31

Elektr tokining quvvati

Darslik: 90–93-betlar
MaqsadTokning quvvati P = A/t = IU = I²R = U²/R ni, vatt va kilovatt-soat birliklarini bilish, hisoblagich ko‘rsatkichini o‘qish.
Yangi so‘zlar
tokning quvvati · power of currentvatt · wattkilovatt-soat · kilowatt-hourelektr hisoblagichi · electricity meter
Tushuntirish

Quvvat — ish bajarish tezligi: P = A/t. A = IUt dan P = IU kelib chiqadi, Om qonuni bilan P = I²R va P = U²/R ham yoziladi. Quvvat birligi — vatt: 1 W = 1 J/1 s = 1 V · 1 A. Katta quvvatlar kilovatt (1 kW = 1000 W) va megavattda (1 MW = 10⁶ W) o‘lchanadi. Ish A = Pt bo‘lgani uchun elektr energiyasi ko‘p ishlatiladigan birlik — vatt-soat (W·h) va kilovatt-soat (kW·h) da o‘lchanadi: 1 kW·h = 1000 W · 3600 s = 3,6 MJ. Elektr hisoblagichi iste’mol qilingan energiyani kW·h da ko‘rsatadi: ikki ko‘rsatkich farqi — shu davrdagi sarf. Asbob korpusidagi yozuv (masalan, 2000 W) uning quvvatini bildiradi.

Namunalar
Asbobda U = 220 V, I = 0,5 A: P = I·U = 0,5 · 220 = 110 W. Uning 10 soatlik sarfi: 110 W · 10 h = 1100 W·h = 1,1 kW·h.
Oila kuniga taxminan 2 kW·h energiya sarflaydi. 30 kunda 2 · 30 = 60 kW·h, hisoblagich ko‘rsatkichi 60 ga ortadi. Joulda: 60 · 3,6 = 216 MJ.
Sinfda faoliyat

Uyingizdagi hisoblagich ko‘rsatkichini kattalar yordamida yozib oling (faqat qarab), ertasi kuni yana yozing va farqni toping. Hisoblagichga va sim, rozetkalarga tegmang.

Mashq
1
Quvvat nima va uning birligi qanday?
2
Choynakning quvvati 2000 W. 3 soatda u necha kW·h sarflaydi?
3
Lampa 100 W, kuniga 5 soat yonadi. 10 kunda necha kW·h sarflanadi?
4
Nima uchun elektr energiyasini joul o‘rniga ko‘pincha kW·h da o‘lchaymiz?