Amaliy mashg‘ulot. Reostat yordamida tok kuchini rostlash
Reostatda o‘tkazgich sim o‘ralgan; sirpanuvchi kontakt (surgich) ni siljitsak, tok o‘tadigan sim uzunligi o‘zgaradi. R = ρ·l/S ga ko‘ra uzunlik ortsa qarshilik ortadi, I = U/R ga ko‘ra tok kuchi kamayadi. Shunday qilib reostatni zanjirga ulab, tok kuchini silliq o‘zgartiramiz. Zanjirni yig‘ishdan oldin surgichni qarshilik eng katta bo‘ladigan holatga qo‘ying, aks holda tok keskin ortib, asboblar shikastlanishi mumkin. Tok kuchini o‘zgartirib, ampermetr ko‘rsatishini kuzating va uch holat uchun yozib oling. Faqat o‘qituvchi ruxsat bergan past kuchlanishli manba bilan ishlang; reostat uzoq vaqt tok o‘tganda qiziydi, uni ushlamang.
Maktab to‘garagidagi model poyezdning tezligini tugmani burash bilan boshqarishadi: reostat ishchi qismining uzunligi o‘zgaradi, qarshilik kamayadi va tok ortadi, poyezd tezlashadi. Tugma qaytarilsa, qarshilik ko‘tarilib, poyezd sekinlashadi.
Teatr yoritgichlari ravshanlikni silliq o‘zgartiradi, payvandchilar tokni sozlaydi, tovush muhandislari esa qurilmalarda moslashtiriladigan qarshilikdan foydalanadi.
Sovuq suv jo‘mragini sekin oching va oqim silliq o‘zgarishini kuzating: reostat tokni xuddi shunday silliq boshqaradi. Keyin jo‘mrakni yoping, suvni isrof qilmang.
Daftarda reostatli zanjir sxemasini chizing (manba, kalit, reostat, ampermetr) va surgich chapga, o‘ngga surilganda tok kuchi qanday o‘zgarishini o‘z so‘zlaringiz bilan yozing. Haqiqiy ulashni faqat o‘qituvchi bilan birga bajaring.