☰ Mundarija · Texnologiya

Ro‘zg‘orshunoslik asoslari

Darslar 67–68 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
68

Foydalanishga yaroqsiz buyumlardan kichik buyumlar yasash

Darslik: 228–230-betlar
MaqsadFoydalanishga yaroqsiz buyumlardan ro‘zg‘orda kerakli kichik buyumlar yasash va kiyim parvarishi qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
pol yuvish moslamasi · mop coverish fartugi · work aprontrikotaj mayka · knitted T-shirtyopishtirgich · fastening tape (hook-and-loop)
Tushuntirish

Ro‘zg‘ordagi ko‘p buyumlar vaqt o‘tishi bilan eskiradi, lekin ularni darhol tashlab yubormasdan, yangi vazifada ishlatish mumkin – bu pul va tabiatni tejaydi. Masalan, eskirgan qalin sochiqdan shvabra uchun almashtiriladigan g‘ilof chiqadi: u shvabra kengligiga moslab qirqiladi, chetlari bukib tikiladi va yopishtirgich (lipuchka) yoki bog‘ich bilan mahkamlanadi, shunda uni yechib yuvish oson. Kiyilmaydigan mustahkam shimdan asboblar uchun cho‘ntakli ish fartugi tayyorlash mumkin: shimning old qismi va cho‘ntaklari saqlab qolinadi, belga bog‘ich qo‘shiladi. Eski trikotaj futbolka esa yostiq uchun tikuvsiz jildga aylanadi: ikki qavat mato yostiqdan kattaroq qirqiladi, chetlari ingichka tasmalarga kesiladi va ustki hamda pastki tasmalar juft-juft bog‘lanadi. Uy-ro‘zg‘orda kiyim va mebel parvarishi: kiyim yorlig‘idagi belgilarga amal qilinadi (yuvish harorati, dazmollash, quritish), yuvishdan oldin rangli va oq kiyimlar ajratiladi, ho‘l kiyim ochiq havoda yoki dazmolsiz quritiladi, kuya va nam joyda saqlanmaydi. Maishiy kimyoviy vositalar (kir yuvish kukuni, oqartirgich, idish-tovoq va polni yuvish suyuqligi, mebel parvarishi vositalari) – xavfli: faqat kattalar bilan ishlating, yorliqdagi yo‘riqnomani o‘qing, asl idishida saqlang, boshqa idishga (ichimlik shishasiga) quymang, bolalar yetmaydigan joyda saqlang; turli vositalarni, ayniqsa xlorli oqartirgichni boshqa tozalagichlar bilan aralashtirmang – zaharli gaz chiqadi; qo‘lqop kiying, xonani shamollating, ko‘z va terisiga tegsa, ko‘p suv bilan yuving va kattalarga ayting; yutib yuborilsa, darhol kattalarga aytib, shifokorga murojaat qiling. Xavfsizlik: qirqishda o‘tkir qaychini yopiq uzating, ho‘l pol sirpanchiq – pol yuvgandan so‘ng ogohlantiruvchi belgi qo‘ying yoki quritib oling; mebel va og‘ir buyumlarni faqat kattalar bilan suring.

Namunalar
Yostiq jildi uchun trikotaj maykada tikuv shart emas: tasmalar bog‘lanadi.
Xlorli oqartirgich boshqa tozalagichlar bilan aralashtirilmaydi: zaharli gaz chiqadi.
Sinfda faoliyat

Ro‘zg‘or kartasi: uyda 3 ta keraksiz buyumni (kattalar bilan) aniqlab, ulardan nima yasash mumkinligini chizing; yorliqli maishiy vositalar uchun 5 xavfsizlik qoidasini plakatga yozing. Kimyoviy vositalarni ochmang.

Mashq
1
Eski sochiqdan nima yasash mumkin?
2
Trikotaj maykadan yostiq jildi nima uchun tikuvsiz?
3
Yostiq 40 sm; chetidan 5 smdan qoldirib qirqilsa, mayka bo‘lagi eni necha sm? (40 + 5 + 5)
4
Maishiy kimyoviy vositalarni nimaga quymaslik kerak?