ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Andoza va bichish

Darslar 55–56 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
56

Andazani gazlamaga joylashtirish, sarfni hisoblash va bichish

Darslik: 190–193-betlar
MaqsadGazlamani bichishga tayyorlash, andozalarni joylashtirish, sarfni tejash va bichish qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
dekatirovka · pre-shrinking (steaming)buklov · foldchiqindi · waste (offcuts)bo‘rlash · marking with chalk
Tushuntirish

Gazlamani tejash uchun qoidalar bor. Gulli yoki tukli gazlamada andozalar shunday joylashtiriladiki, tikilgach gullar yoki tuklar bir tomonga qaragan bo‘lsin. Gulsiz sidirg‘a gazlamada andozalarni qarama-qarshi joylashtirish mumkin. Andozalarni gazlama tanda va arqoq yo‘nalishiga moslab qo‘yish muhim, chunki gazlama to‘qilish yo‘nalishida kam cho‘ziladi. Andozalar zichroq joylashtirilsa, chiqindi kam bo‘ladi: avval katta bo‘laklar, ularning orasiga mayda bo‘laklar qo‘yiladi. Sidirg‘a gazlamada chiqindi kam, guldor yoki tukli gazlamada ko‘p. Ko‘pchilik gazlama yuvilgach kirishadi, shuning uchun bichishdan oldin dekatirovka qilinadi: jun gazlama nam mato orqali dazmollanadi (tanda yo‘nalishida), krepli gazlamaga suv sepilib sochiqqa o‘raladi, paxta gazlama iliq suvga botirilib quritiladi va dazmollanadi. Sintetik gazlamaga va duxobaga bunday ishlov berilmaydi; ba’zi gazlamaga suv sepib bo‘lmaydi, avval kichik namunada sinab ko‘ring. Ko‘rikdan o‘tkazib nuqsonlar aniqlanadi. Bo‘r chizig‘i 1–2 mm dan qalin bo‘lmasin. Ensiz gazlama uzunasiga ikki buklanadi; old va orqa etak andozalari o‘rta chiziqlari buklov chizig‘iga to‘g‘rilanadi, so‘ng koketkalar va ularning yoniga yeng andozasi qo‘yiladi. Qo‘yma burmalar 45° qiyalikda bichiladi. Andozalar to‘g‘nog‘ich bilan qadaladi, kerakli chok haqi qoldirilib bo‘rlanadi va o‘tkir qaychi bilan kesiladi. Bichiq detallari: old etak 1, orqa etak 1, old koketka 1, orqa koketka 1, yeng 2 va qo‘yma burmalar. Xavfsizlik: dazmolni faqat o‘qituvchi yoki kattalar nazoratida va dazmol taxtasida ishlating; ish tugagach tarmoqdan uzing, dazmol qizigan asosini yuqoriga qaratib qo‘ymang. Qaychini yopiq holda uzating; kesayotganda gazlamani stolga tekis yoyib, qo‘lni qaychi yo‘lidan uzoq tuting; to‘g‘nog‘ich va ignani sanab oling.

GazlamaBichishdan oldin
junnam mato orqali dazmollanadi
kreplisuv sepilib sochiqqa o‘raladi
paxtailiq suvda ho‘llanadi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Baxmal yoki tukli o‘yinchoq yuzasini bir yo‘nalishda silasa silliq, teskari yo‘nalishda esa g‘adir-budir tuyuladi va tusi o‘zgargandek ko‘rinadi. Shuning uchun bunday mato bo‘laklari bir yo‘nalishda joylanadi.

Kim ishlatadi

Tikuvchilar, mebel qoplovchilar va gilam yotqizuvchilar mato yoki tuk yo‘nalishini hisobga olib ishlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘oz tasmaga turli kattalikdagi 6 ta to‘rtburchakni imkon qadar kam joy ortadigan qilib joylashtirib chizing, so‘ng qolgan bo‘sh joyni do‘stingiznikiga solishtiring.

Namunalar
Katta bo‘laklar avval, ular orasiga mayda bo‘laklar: shunda chiqindi kamayadi.
Gazlama kirishmasligi uchun bichishdan oldin dekatirovka qilinadi, ammo avval kichik namunada sinaladi.
Sinfda faoliyat

Joylashtirish rejasi: 1:4 masshtabda 5 ta andozani millimetrli qog‘ozdagi 100 sm eni gazlama polosasiga joylashtirib, sarf uzunligini aniqlang. Dazmol va qaychi bilan faqat o‘qituvchi nazoratida ishlang.

Mashq
1
Gazlama bichishdan oldin nega dekatirovka qilinadi?
2
Andozalar gazlamada qaysi yo‘nalishda qo‘yiladi?
3
Yengdan 2 ta kerak, boshqa 4 detaldan bittadan. Jami necha detal? (2 + 4)
4
Dazmolni ishlatgach nima qilinadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKosmonavtika kuni: adolatli poygaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →