☰ Mundarija · Texnologiya

Andoza va bichish

Darslar 55–56 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
56

Andazani gazlamaga joylashtirish, sarfni hisoblash va bichish

Darslik: 190–193-betlar
MaqsadGazlamani bichishga tayyorlash, andozalarni joylashtirish, sarfni tejash va bichish qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
dekatirovka · pre-shrinking (steaming)buklov · foldchiqindi · waste (offcuts)bo‘rlash · marking with chalk
Tushuntirish

Gazlamani tejash uchun qoidalar bor. Gulli yoki tukli gazlamada andozalar shunday joylashtiriladiki, tikilgach gullar yoki tuklar bir tomonga qaragan bo‘lsin. Gulsiz sidirg‘a gazlamada andozalarni qarama-qarshi joylashtirish mumkin. Andozalarni gazlama tanda va arqoq yo‘nalishiga moslab qo‘yish muhim, chunki gazlama to‘qilish yo‘nalishida kam cho‘ziladi. Andozalar zichroq joylashtirilsa, chiqindi kam bo‘ladi: avval katta bo‘laklar, ularning orasiga mayda bo‘laklar qo‘yiladi. Sidirg‘a gazlamada chiqindi kam, guldor yoki tukli gazlamada ko‘p. Ko‘pchilik gazlama yuvilgach kirishadi, shuning uchun bichishdan oldin dekatirovka qilinadi: jun gazlama nam mato orqali dazmollanadi (tanda yo‘nalishida), krepli gazlamaga suv sepilib sochiqqa o‘raladi, paxta gazlama iliq suvga botirilib quritiladi va dazmollanadi. Sintetik gazlamaga va duxobaga bunday ishlov berilmaydi; ba’zi gazlamaga suv sepib bo‘lmaydi, avval kichik namunada sinab ko‘ring. Ko‘rikdan o‘tkazib nuqsonlar aniqlanadi. Bo‘r chizig‘i 1–2 mm dan qalin bo‘lmasin. Ensiz gazlama uzunasiga ikki buklanadi; old va orqa etak andozalari o‘rta chiziqlari buklov chizig‘iga to‘g‘rilanadi, so‘ng koketkalar va ularning yoniga yeng andozasi qo‘yiladi. Qo‘yma burmalar 45° qiyalikda bichiladi. Andozalar to‘g‘nog‘ich bilan qadaladi, kerakli chok haqi qoldirilib bo‘rlanadi va o‘tkir qaychi bilan kesiladi. Bichiq detallari: old etak 1, orqa etak 1, old koketka 1, orqa koketka 1, yeng 2 va qo‘yma burmalar. Xavfsizlik: dazmolni faqat o‘qituvchi yoki kattalar nazoratida va dazmol taxtasida ishlating; ish tugagach tarmoqdan uzing, dazmol qizigan asosini yuqoriga qaratib qo‘ymang. Qaychini yopiq holda uzating; kesayotganda gazlamani stolga tekis yoyib, qo‘lni qaychi yo‘lidan uzoq tuting; to‘g‘nog‘ich va ignani sanab oling.

Namunalar
Katta bo‘laklar avval, ular orasiga mayda bo‘laklar: shunda chiqindi kamayadi.
Gazlama kirishmasligi uchun bichishdan oldin dekatirovka qilinadi, ammo avval kichik namunada sinaladi.
Sinfda faoliyat

Joylashtirish rejasi: 1:4 masshtabda 5 ta andozani millimetrli qog‘ozdagi 100 sm eni gazlama polosasiga joylashtirib, sarf uzunligini aniqlang. Dazmol va qaychi bilan faqat o‘qituvchi nazoratida ishlang.

Mashq
1
Gazlama bichishdan oldin nega dekatirovka qilinadi?
2
Andozalar gazlamada qaysi yo‘nalishda qo‘yiladi?
3
Yengdan 2 ta kerak, boshqa 4 detaldan bittadan. Jami necha detal? (2 + 4)
4
Dazmolni ishlatgach nima qilinadi?