☰ Mundarija · Texnologiya

Ko‘ylak to‘r chizmasi

Darslar 53–54 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
54

Ko‘ylak old bo‘lagi va yengning to‘r chizmasi

Darslik: 184–186-betlar
MaqsadKo‘ylak old bo‘lagi va yengining to‘r chizmasini chizish formulalarini va tartibini bilish.
Yangi so‘zlar
old bo‘lak · front pieceyeng chizmasi · sleeve drawingdoimiy o‘lchov · constant measurevitashka · dart
Tushuntirish

Old bo‘lak chizmasi orqa bo‘lak uchun chizilgan to‘r ichida quriladi, shuning uchun ikkala bo‘lakning qo‘ltiq, bel va etak chiziqlari bir xil balandlikda bo‘ladi. Namunaviy razmerimiz uchun (KAYA = 48, BnAYA = 18, yelka kengligi 12, ko‘krak oralig‘i 9,5): ko‘krak chizig‘idan yuqoriga old bo‘lak balandligi taxminan KAYA : 2 = 24 qo‘yiladi; old bo‘yin o‘mizining eni orqadagi kabi BnAYA : 3 + 0,5 = 6,5, chuqurligi esa orqadagidan ancha katta bo‘ladi. Ko‘krak vitashkasining markazi ko‘krak oralig‘i KO = 9,5 sm masofada belgilanadi, vitashka eni KAYA : 8 = 6; vitashka tomonlari teng qilib chiziladi. Old yelka chizig‘i yelka kengligidan vitashka hisobiga qisqaroq olinadi: 12 − 4 = 8. Qolgan kichik kesmalar kitobdagi doimiy o‘lchovlar bo‘yicha qo‘yiladi. Yeng chizmasi: yeng uzunligi AE = YEU (bizning modelda qisqa yeng, taxminan 20 sm); yeng eni AA1 = yelka aylanasi + (5…6) sm, masalan 28 + 6 = 34; yeng o‘mizi balandligini topish uchun AA1 : 4 = 8,5 olinadi. Tikiladigan buyum qulay bo‘lishi, nafas olish, qon aylanishi va harakatga xalaqit bermasligi, shaklini saqlashi va havo o‘tkazishi kerak. Tekshirish: old va orqa bo‘lakning yelka va yon qirqimlari, yeng o‘mizi va yeng boshining uzunliklari bir-biriga mos kelishi kerak; mos kelmasa chizma qayta hisoblanadi. Chizishda ham xavfsizlikni saqlang: o‘tkir qalam va chizg‘ich burchaklarini ehtiyot qiling, qaychini yopiq uzating, ish joyini tartibda saqlang.

Namunalar
Yelka kengligi 12 bo‘lsa, old yelka chizig‘i 12 − 4 = 8.
Yelka aylanasi 28 bo‘lsa, yeng eni AA1 = 28 + 6 = 34.
Sinfda faoliyat

Old bo‘lak jadvali: kitobdagi formulalar bo‘yicha o‘z o‘lchovlaringiz bilan old bo‘lak va yeng uchun jadval tuzing, chizma bo‘laklarining uzunligini orqa bo‘lakka solishtirib tekshiring.

Mashq
1
Old bo‘lak chizmasi nimaga asoslanadi?
2
Yeng eni AA1 qanday topiladi?
3
Yelka aylanasi 28 sm. AA1 = 28 + 6 necha sm? (28 + 6)
4
AA1 = 32 bo‘lsa, AA1 : 4 necha sm? (32 : 4)