ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Izma va dizayner kasbi

Darslar 49–50 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
50

Dizayner-modelyer kasbi; yangi modellar eskizi

Darslik: 173–177-betlar
MaqsadDizayner-modyer kasbini va bolalar sport hamda bayram kiyimlari uchun yangi model eskizini yaratish yo‘llarini bilish.
Yangi so‘zlar
dizayn · designmodeler · modellereskiz · sketchsiluet · silhouette
Tushuntirish

«Dizayn» so‘zi inglizcha «design» so‘zidan olingan bo‘lib, chizma, g‘oya va loyihalash jarayonini bildiradi. Dizayn – insonning moddiy va ma’naviy ehtiyojlarini qondiradigan buyumlarning uyg‘un olamini yaratishga qaratilgan ijodiy loyihalash faoliyati. Shu sohada ishlaydigan va buyumlarning qulay hamda chiroyli bo‘lishini ta’minlaydigan mutaxassislar dizaynerlar deyiladi. Dizayner-modeler yangi zamonaviy kiyim modellarini yaratadi; u moda yo‘nalishini, kiyuvchilarning yosh va gavda xususiyatlarini, iqlim va fasllarni hisobga oladi. Kasb talab qiladigan sifatlar: noan’anaviy qarash, tayyor buyumni oldindan tasavvur qila olish, mijoz talabini eshitish, ijodiy yondashuv, mehnatsevarlik, sabr-toqat. Modeler rassomchilik bo‘yicha bilimga ega bo‘lishi va ko‘pincha oliy ma’lumotli bo‘lishi kerak. U kompyuterda ham ishlashi mumkin; har qanday xatoni to‘g‘rilash mumkin. 13–14 yoshdagi o‘smirlarda qo‘l va oyoqlar uzayadi, gavda kattalarnikiga o‘xshab boradi; ularning kiyimlarida to‘g‘ri, yarim yopishgan va trapetsiyasimon siluetlar, koketka, burma, rel’ef chiziqlari ishlatiladi. Maktab o‘quvchilari kiyimi sport, bayram va kundalik bo‘lishi mumkin. Eskiz yaratishda: kiyim vazifasi (sport yoki bayram), siluet, gazlama va rang, bezak va qulaylik hisobga olinadi. Eskiz A3 qog‘ozda rangli qalam yoki bo‘yoqda chiziladi, moda jurnallaridan g‘oya olinadi, lekin nusxa ko‘chirilmaydi. Xavfsizlik: qaychi va rangli qalamlarni ehtiyotkor ishlating, bo‘yoq va elim hidini tez-tez havo almashtirib ishlating, ko‘z va og‘izga tegizmang. Kompyuterda ishlaganda har 20–30 daqiqada ko‘zga dam bering va to‘g‘ri o‘tiring.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Qishki kurtkani loyihalayotgan dizayner bolalar yugurishi, o‘tirishi va sumka ko‘tarishini hisobga oladi. Shuning uchun kiyim chiroyli bo‘lishi bilan birga harakatga ham xalaqit bermaydi.

Kim ishlatadi

Forma dizaynerlari, ishchi kiyimi loyihachilari va sport kiyimi mutaxassislari kiyim kim uchun va nima ish uchun mo‘ljallanganini o‘ylaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror kasb egasi (masalan, hamshira) kiyimi nimalarga imkon berishi kerakligini 3 ta talab shaklida yozing.

Namunalar
Eskiz oldin qog‘ozda chiziladi, keyin ish boshlanadi: xato osongina tuzatiladi.
Bolalar sport kiyimi uchun siluet to‘g‘ri bo‘lishi mumkin, chunki harakat erkin bo‘lishi kerak.
Sinfda faoliyat

Moda eskizi: 4 ta sport yoki bayram kiyimi eskizini A3 qog‘ozda chizing. Har biriga siluet, gazlama, rang va bezakni yozing. Eng yaxshisini tanlab, sinfga tushuntiring.

Mashq
1
«Dizayn» so‘zi qaysi tildan olingan?
2
Dizayner-modeler nimani hisobga oladi?
3
A3 qog‘ozning o‘lchami 297×420 mm. Perimetri necha mm? (297 + 420) × 2
4
Eskiz uchun g‘oyani nimadan olish mumkin?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliNavro‘z: sumalak qozoni qayerda?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →