☰ Mundarija · Texnologiya

Kimyoviy tolalar va kiyim

Darslar 44–46 · 3 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
46

Kiyim haqida; gazlama va fason tanlash; bayram libosi

Darslik: 153–158-betlar
MaqsadKiyimning vazifalarini va turlarini, o‘lchamlarini hamda bayram kiyimi uchun gazlama va fason tanlashni bilish.
Yangi so‘zlar
kiyim · clothingfason · style (cut)siluet · silhouetteo‘lcham · size
Tushuntirish

Kiyim – odam tanasini iqlim ta’siridan saqlaydigan va uning didini ko‘rsatadigan qobiq. Kiyimning vazifalari uchta: utilitar (amaliy, himoya, gigiena), ijtimoiy (mintaqa, kasb, marosimga oid belgi) va estetik (badiiy obraz). Kiyim maishiy va ishlab chiqarish kiyimlariga bo‘linadi. Maishiy kiyim ich kiyim, yengil kiyim (ko‘ylak, bluzka, yubka, shim), ust kiyim (palto, kurtka, plash) va bosh kiyim, qo‘lqop, poyabzalni o‘z ichiga oladi. Ishlab chiqarish kiyimi maxsus (kombinezon, himoya kiyimi), sanitariya (oshpaz, shifokor kiyimi) va rasmiy (forma) turlarga bo‘linadi. Fasliga ko‘ra yozgi, qishki va bahorgi-kuzgi, maqsadiga ko‘ra kundalik, uy, bayram, sport kiyimi bo‘ladi. Ommaviy kiyim o‘lchamlarda ishlab chiqariladi; bo‘y uzunligi bir-biridan 6 sm farq qiladi, to‘laligi uch xil: ozg‘in, o‘rtacha, semiz. Ko‘ylak fasoni bichimi, yeng shakli va belbog‘iga bog‘liq. Kundalik ko‘ylak oson yuviladigan arzon gazlamadan tikiladi. Bayram kiyimi egasiga yarashishi va uning yaxshi tomonlarini ko‘rsatishi kerak; unda burma, kashta, aplikatsiya, munchoq, to‘r va boshqa bezaklar ishlatiladi. Maktab o‘quvchilari uchun bayram kiyimi o‘spirinning yoshiga mos, ixcham va qulay bo‘lishi kerak. Kiyim tanlashda ob-havo, tadbir turi, gazlama sifati va yorlig‘idagi parvarish belgilari hisobga olinadi. Qo‘l tikuvi texnik shartlari: to‘g‘ri o‘tirish (oyoqlar polda), ko‘zdan ishgacha 25–30 sm masofa, yorug‘lik chap tomondan tushishi, vaqtincha qaviqqa boshqa rangli ip ishlatish, ip uchini tugib puxtalash. Ignalar 1–12 raqamli; ingichka gazlamaga ingichka igna va ip tanlanadi. Xavfsizlik: igna, to‘g‘nog‘ich va qaychi faqat qutida saqlanadi, ish oxirida sanab olinadi; angishvona barmoqni asraydi; igna og‘izda tutilmaydi.

Namunalar
Bayram kiyimi egasiga yarashishi va uning yaxshi tomonlarini ko‘rsatishi kerak.
Ingichka gazlamaga ingichka igna va ip tanlanadi: qalin igna teshik qoldiradi.
Sinfda faoliyat

Libos ansambli: bayram uchun kiyim eskizini A3 qog‘ozda chizing: fason, gazlama turi, rangi, bezagi va yorlig‘idagi parvarish belgilarini yozing. Jismoniy ish yo‘q – faqat chizish va rejalashtirish.

Mashq
1
Kiyimning nechta asosiy vazifasi bor?
2
Ommaviy kiyimda bo‘y uzunligi necha sm ga farq qiladi?
3
Ish masofasi 25–30 sm. Eng kichik va eng katta qiymat yig‘indisi necha sm? (25 + 30)
4
Igna va to‘g‘nog‘ichlar qayerda saqlanadi?