☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Amir Temurning tashqi siyosati va tarixdagi o‘rni

Darslar 33–34 · 2 ta dars · A. Muhammadjonov (2017-yilda F. Sultonov qayta ishlagan). O‘zbekiston tarixi (IV asrdan XVI asrgacha), 7-sinf. «Sharq», Toshkent, 2017 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
34

Amir Temurning jahon tarixida tutgan o‘rni

Darslik: 127–130-betlar
MaqsadAmir Temurning jahon va O‘zbekiston tarixidagi o‘rni hamda uning xotirasi va baholanishini tahlil qilish.
Yangi so‘zlar
Sohibqiron · SahibqiranTemuriylar davri · the Timurid periodmanba · sourcebaho · assessment
Tushuntirish

Amir Temur 1370-yildan 1405-yilgacha, ya’ni 35 yil hukmronlik qildi. Uning saltanati Hindistondan Qora dengizgacha, Orol dengizidan Fors qo‘ltig‘igacha cho‘zilgan eng yirik davlatlardan biri edi. U Movarounnahrda tarqoqlikka chek qo‘ydi, karvon yo‘llari xavfsizligini tikladi, kanallar qazdirib, Samarqand va boshqa shaharlarni obod qildi. Mamlakat Yevropa va Osiyo o‘rtasida diplomatik va savdo aloqalari markazlaridan biriga aylandi. Shu bilan birga uning yurishlari ko‘plab shaharlarga katta zarar va aholiga talofat keltirgan, shu bois tarixchilar uni turlicha baholaydilar. Temur haqidagi eng muhim manbalarga Sharafuddin Ali Yazdiyning «Zafarnoma»si, Ibn Arabshoh asari, Klavixoning kundaligi va Ibn Xaldun uchrashuvi haqidagi yozuvlar kiradi. Yevropada Temurga qiziqish XVI asrdan boshlandi (Perondino 1553, Marlo pyesasi). O‘zbekistonda 1996-yil Amir Temur yili deb e’lon qilingan (tavalludining 660 yilligi), 1996-yilda «Amir Temur» ordeni va Temuriylar tarixi muzeyi ta’sis etilgan. Fransuzlar Temurga oltin haykalcha yasagani haqidagi gap an’anaviy rivoyat sifatida keltiriladi, uni tasdiqlovchi ishonchli manba ko‘rsatilmagan.

Namunalar
Hududi: Hindistondan Qora dengizgacha; Orol dengizidan Fors qo‘ltig‘igacha.
Manbalar: «Zafarnoma» (Yazdiy), Ibn Arabshoh, Klavixo kundaligi.
Sinfda faoliyat

«Munozara»: ikki guruh Temur faoliyatining ijobiy va salbiy tomonlarini manbaga tayanib asoslaydi.

Mashq
1
Temur necha yil hukmronlik qildi va qaysi yillarda?
2
Temurning bunyodkorlik ishlaridan misol keltiring.
3
Nima uchun tarixchilar Temurni turlicha baholaydi?
4
Rivoyat va manba farqini «oltin haykalcha» misolida tushuntiring.