ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Olmosh va ko‘rsatish olmoshlari

Darslar 11–13 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
12

Ko‘rsatish olmoshlari

Darslik: 20–21-betlar
MaqsadKo‘rsatish olmoshlarini aniqlash va gapdagi vazifasini bilish.
Yangi so‘zlar
ko‘rsatish olmoshi · demonstrative pronounyaqin · nearuzoq · faraniqlamoq · to define, modify
Tushuntirish

Ko‘rsatish olmoshlari biror narsa, shaxs yoki avval aytilgan fikrga barmoq bilan ko‘rsatgandek ishora qiladi. Ular gapdagi so‘z, birikma yoki oldingi gapning o‘rnini bosishi, yoki biror otning oldida turib, uni aniqlashi mumkin. Bu turga bu, shu, u, o‘sha, ana, mana kabi so‘zlar kiradi. «Bu», «shu» so‘zlovchiga yaqinroq narsani, «u», «o‘sha» uzoqroq yoki ilgari tilga olingan narsani ko‘rsatadi. Otni aniqlab kelganda olmosh doim undan oldin turadi: shu ko‘cha, o‘sha bog‘. Otning o‘rnida kelganda esa ega yoki to‘ldiruvchi bo‘ladi: Buni sen yozdingmi?

OlmoshIshora qiladi
bu, shuyaqin narsa
u, o‘shauzoq yoki ilgari aytilgan narsa
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Avtobus bekatida kimdir «bu yo‘nalish emas, anavi» deb qo‘li bilan ko‘rsatadi. Ko‘rsatish olmoshi yaqin va uzoqni ajratadi, shu tufayli yo‘lovchi adashmaydi.

Kim ishlatadi

Ko‘rsatma beruvchi gidlar, laboratoriyada buyumlarni ajratib aytadigan o‘qituvchilar va yo‘l ko‘rsatuvchi odamlar bunday so‘zlarni har kuni ishlatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Stol ustidagi uch buyumni uzoq-yaqinligiga qarab «bu», «shu», «u» so‘zlari bilan tasvirlab, bir do‘stingizga ayting.

Namunalar
Bu kitob — menga; o‘sha kitob esa kutubxonada. (Ikkala «bu» va «o‘sha» aniqlovchi.)
Mana shu — mening yozuv stolim. Anovi — akamniki. (Olmoshlar yaqin va uzoqni ko‘rsatadi.)
Sinfda faoliyat

«Ko‘rsat va ayt»: sinfda narsalarga ishora qilib, bu / shu / u / o‘sha olmoshlari bilan gap tuzing.

Mashq
1
Ko‘rsatish olmoshlari qaysilar?
2
«Bu kitob qiziq» gapida «bu» qaysi gap bo‘lagi vazifasida?
3
Gapni davom ettiring: «Men o‘sha kuni...» — «o‘sha» nimani bildiradi?
4
Nima uchun «bu» va «u» olmoshlari ma’nosiga ko‘ra farqlanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUstozlar uchun mo‘ljal o‘yiniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →