Ko‘rsatish olmoshlari
Ko‘rsatish olmoshlari biror narsa, shaxs yoki avval aytilgan fikrga barmoq bilan ko‘rsatgandek ishora qiladi. Ular gapdagi so‘z, birikma yoki oldingi gapning o‘rnini bosishi, yoki biror otning oldida turib, uni aniqlashi mumkin. Bu turga bu, shu, u, o‘sha, ana, mana kabi so‘zlar kiradi. «Bu», «shu» so‘zlovchiga yaqinroq narsani, «u», «o‘sha» uzoqroq yoki ilgari tilga olingan narsani ko‘rsatadi. Otni aniqlab kelganda olmosh doim undan oldin turadi: shu ko‘cha, o‘sha bog‘. Otning o‘rnida kelganda esa ega yoki to‘ldiruvchi bo‘ladi: Buni sen yozdingmi?
| Olmosh | Ishora qiladi |
|---|---|
| bu, shu | yaqin narsa |
| u, o‘sha | uzoq yoki ilgari aytilgan narsa |
Avtobus bekatida kimdir «bu yo‘nalish emas, anavi» deb qo‘li bilan ko‘rsatadi. Ko‘rsatish olmoshi yaqin va uzoqni ajratadi, shu tufayli yo‘lovchi adashmaydi.
Ko‘rsatma beruvchi gidlar, laboratoriyada buyumlarni ajratib aytadigan o‘qituvchilar va yo‘l ko‘rsatuvchi odamlar bunday so‘zlarni har kuni ishlatadi.
Stol ustidagi uch buyumni uzoq-yaqinligiga qarab «bu», «shu», «u» so‘zlari bilan tasvirlab, bir do‘stingizga ayting.
«Ko‘rsat va ayt»: sinfda narsalarga ishora qilib, bu / shu / u / o‘sha olmoshlari bilan gap tuzing.