☰ Mundarija · Ona tili

Olmosh va ko‘rsatish olmoshlari

Darslar 11–13 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
13

Ko‘rsatish olmoshlarining talaffuzi va imlosi

Darslik: 22-bet
MaqsadKo‘rsatish olmoshlarining talaffuzi va imlosini bilish: ajratib yozish, n tovushining orttirilishi.
Yangi so‘zlar
mana bu · this hereana shu · that one theretovush orttirilishi · sound insertionqo‘shimcha · suffix
Tushuntirish

«Mana» va «ana» so‘zlari bu, shu bilan birikib kelganda alohida-alohida yoziladi: mana bu, ana shu. Jonli so‘zlashuvda ular qisqarib, manavi, anovi kabi aytiladi va badiiy matnda shu ko‘rinishda ham uchraydi. Bu, shu, u, o‘sha olmoshlariga jo‘nalish (-ga), o‘rin-payt (-da), chiqish (-dan) kelishigi yoki egalik qo‘shimchasi qo‘shilsa, o‘rtada n tovushi paydo bo‘ladi: bunga, shunda, undan, o‘shanga. -cha qo‘shimchasi qo‘shilganda ham shunday bo‘ladi: uncha, buncha. Men, sen olmoshlariga -ning yoki -ni qo‘shilganda esa, aksincha, bitta n tushib qoladi va shunday yoziladi: mening, sening, meni, seni.

Namunalar
Bundan, shunga, unga, o‘shandan — n tovushi orttirilgan.
Mening kitobim, sening daftaring — bitta n tushgan.
Sinfda faoliyat

«N to‘g‘rimi?»: kartochkalarda «bunga», «buga», «shunda», «shuda» yoziladi; to‘g‘risini tanlang.

Mashq
1
«Mana shu» olmoshi yozuvda qanday yoziladi?
2
Quyidagilarga -ga qo‘shimchasini qo‘shing: bu, shu, o‘sha.
3
«Men» olmoshiga -ning va -ni qo‘shing, o‘zgarishni ayting.
4
Nima uchun «bu+da» emas, «bu+n+da» yoziladi?