ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Undov so‘zlar: his-hayajon va buyruq-xitob

Darslar 68–70 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
69

His-hayajon undovlari

Darslik: 123-bet
MaqsadHis-hayajon undovlarini va ularning gapdagi qo‘llanishini bilish.
Yangi so‘zlar
his-hayajon undovi · interjection of feelingquvonch · joyhayron qolish · surprisenorozilik · displeasure
Tushuntirish

His-hayajon undovlari insonning ichki kechinmasini bir so‘z bilan ifodalaydi: xursandlik, maqtov, hayrat, afsus, norozilik, jahl, og‘riq va hokazo. Masalan: oho, balli (xursandlik, maqtov), iya (hayrat), attang, eh (afsus), uf (charchoq, norozilik), voy (og‘riq, qo‘rquv). Bunday undov yakka o‘zi butun bir undov gap bo‘lishi mumkin: Balli! Yoki u gap ichida kelib, butun gapni undov gapga aylantiradi: Iya, qor yog‘ibdi-ku! Ikkala holda ham gap oxiriga undov belgisi qo‘yiladi. Bitta undovni qanday ohangda aytishga qarab u turli his-tuyg‘uni bildirishi mumkin: «voy» ham og‘riqni, ham hayratni ifodalaydi.

His-tuyg‘uUndov
xursandlik, maqtovoho, balli
hayratiya
afsusattang, eh
charchoq, norozilikuf
og‘riq, qo‘rquvvoy
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Testda yaxshi baho olgan o‘quvchi quvonchdan «Yashasin!» deb yuboradi, esdan chiqqan narsa uchun esa «Afsus» deydi. Tuyg‘u undovlari ichki kechinmani tezda bildiradi.

Kim ishlatadi

Aktyorlar tuyg‘uni ovoz bilan ifodalaydi, ssenariy yozuvchilar muloqotga jon kiritadi, bolalar psixologlari hissiyotni so‘z bilan aytishga o‘rgatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi uch holat uchun (quvonch, xafagarchilik, hayrat) mos undov so‘zlarini o‘ylab toping.

Namunalar
Balli, juda yaxshi natija! — quvonch, maqtov.
Uf, qanday issiq! — noqulaylik; Attang, kech qolibman! — afsus.
Sinfda faoliyat

Hissiyot teatri: o‘quvchilar tasvirlangan holatga mos his-hayajon undovini ovoz bilan ifodalaydi.

Mashq
1
His-hayajon undovlari qanday his-tuyg‘ularni bildiradi?
2
Ikkita quvonch va ikkita afsus bildiruvchi undov yozing.
3
«Oh, qanday go‘zal!» gapi qanday gap bo‘ladi?
4
Nima uchun «Voy» yolg‘iz o‘zi gap bo‘la oladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKosmonavtika kuni: adolatli poygaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →