Ismlarni kesimga xoslovchi shakllar
Kesim ot, sifat yoki son bilan ifodalanganda ham ega bilan shaxs va sonda mos kelishi kerak. Bu moslikni -man, -san, -miz, -siz, -dir qo‘shimchalari ta’minlaydi: men sportchiman, sen sportchisan, biz sportchimiz, siz sportchisiz, u sportchidir. Xuddi shu vazifani bo‘lmoq, sanalmoq, hisoblanmoq so‘zlari hamda edi, ekan, emish, emas yordamchilari ham bajaradi: U sportchi edi; Bu masala oson emas. Ot kesimni ega bilan moslashtiradigan bunday vositalar bog‘lamalar deyiladi. Kesim harakat nomi va kerak, lozim, darkor, shart so‘zlaridan tuzilsa, shaxsni harakat nomiga qo‘shilgan egalik qo‘shimchasi ko‘rsatadi: men yozishim kerak, sen yozishing lozim.
| Ega | Kesim |
|---|---|
| men | sportchiman |
| sen | sportchisan |
| biz | sportchimiz |
| siz | sportchisiz |
| u | sportchidir |
Ro‘yxatda «Biz jamoamiz», «Sen yangi a’zosan» yoki «Ular navbatchi» deb yoziladi. Shaxs qo‘shimchasi gap kim haqida ekanini ko‘rsatadi.
Tanishtiruvchi yozuvlar muallifleri, tarjimonlar va ko‘rgazma yorliqlarini yozuvchilar shaxsni aniq ko‘rsatadi.
O‘zingiz haqingizda «Men … man» shaklida uch gap yozing va ularni do‘stingizga «Sen … san» deb aytib bering.
Moslash o‘yini: o‘qituvchi ega aytadi (men, sen, biz...), siz «o‘quvchi» so‘zini mos qo‘shimcha bilan kesimga aylantirasiz.