ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Chiqish kelishigi, ot kesim va kelishikni mustahkamlash

Darslar 36–38 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
38

Mustahkamlash (kelishik)

Darslik: 71-bet
MaqsadKelishik shakllari va ularning vazifalari bo‘yicha bilimlarni mustahkamlash.
Yangi so‘zlar
turlanish · declensionto‘ldiruvchi · objecthol · adverbialkesim · predicate
Tushuntirish

Oltita kelishikni va ularning so‘roqlarini eslaymiz: bosh kelishik — kim?, nima?, qayer?; qaratqich — kimning?, nimaning?; tushum — kimni?, nimani?; jo‘nalish — kimga?, nimaga?, qayerga?; o‘rin-payt — kimda?, nimada?, qayerda?; chiqish — kimdan?, nimadan?, qayerdan? Bosh kelishik ega, ot kesim yoki undalma bo‘ladi. Tushum doim to‘ldiruvchi bo‘ladi. Jo‘nalish, o‘rin-payt va chiqish kelishiklari o‘rin, payt yoki sabab holi, shaxs va narsa otlarida to‘ldiruvchi vazifasida keladi. Kelishikli so‘z doimo tobe so‘z bo‘lib, hokim so‘zga bog‘lanadi.

egaot kesimundalmaboshto‘ldiruvchitushumhol (o‘rin,payt, sabab)to‘ldiruvchijo‘nalish,o‘rin-payt,chiqishKelishikvazifasi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf yig‘ilishidan keyin yozilgan eslatmada kim nimani qayerdan olib, kimga topshirgani ko‘rsatilgan. Turli kelishiklar birgalikda to‘liq va tushunarli xabar hosil qiladi.

Kim ishlatadi

Arxivchilar yozuvlarni to‘g‘ri tuzadi, hisobotchilar voqeani aniq bayon qiladi, o‘qituvchilar gap tahlilini o‘rgatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir kunlik ishingiz haqida to‘rt gap yozing va har birida turli kelishikdagi so‘zni belgilang.

Namunalar
Ona bog‘dan gul uzdi — «bog‘dan»: o‘rin holi; «gul»: bosh kelishik (nima?).
Akamning kitobini ukamga berdim: akamning — qaratqich, kitobini — tushum, ukamga — jo‘nalish.
Sinfda faoliyat

Kelishik estafetasi: har bir o‘quvchi gapdan bitta so‘zni oladi va uning kelishigini, so‘rog‘ini aytadi, keyingisiga uzatadi.

Mashq
1
Qaysi kelishik doim to‘ldiruvchi bo‘ladi?
2
«Bolalar bog‘ga bordilar» gapidagi kelishikli so‘zlarni ayting.
3
«Daryodan suv oldim» gapida «daryodan» va «suv» ni tahlil qiling.
4
Nima uchun kelishik shakllari faqat tobe so‘zga qo‘shiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYangi yildan oldin: ustaxona tanloviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →