Ismlarning lug‘aviy va munosabat shakllari
Ismga qo‘shiladigan shakllar ikki guruhga bo‘linadi. Lug‘aviy shakllar so‘zning o‘ziga qo‘shimcha ma’no qo‘shadi — ko‘plik, kichraytirish-erkalash, qiyoslash yoki belgi darajasini: daraxt — daraxtlar, qo‘zi — qo‘zichoq, shirin — shirinroq. Ular so‘zni boshqa so‘zga bog‘lamaydi. Munosabat shakllari esa ismni gapdagi boshqa so‘zlar bilan bog‘laydi va uni gap bo‘lagiga aylantiradi. Ularga uch guruh kiradi: egalik shakllari, kelishik shakllari hamda ismni kesim qilib, uni ega bilan moslashtiradigan -man, -san, -miz, -siz, -dir qo‘shimchalari va bo‘lmoq, sanalmoq, hisoblanmoq so‘zlari. Uchinchi guruhdagi vositalar bog‘lamalar deb ham ataladi.
Maktab hovlisidagi e’londa «o‘quvchilarimizning» yozilgan: ko‘plik bir qo‘shimchada, egalik ikkinchisida. Kichik qo‘shimchalar ketma-ketligi so‘zga yangi ma’no qatlamlarini qo‘shadi.
Tarjimonlar so‘z shaklining qatlamlarini ajratadi, til texnologiyalari mutaxassislari so‘zni qismlarga bo‘ladi, o‘qituvchilar xatolarni tuzatadi.
Bir so‘zni tanlab, unga ketma-ket ko‘plik, egalik va kelishik qo‘shimchalarini qo‘shing hamda har bir qadamda ma’no qanday o‘zgarganini ayting.
Ikki ustun: «lug‘aviy» va «munosabat». Kartochkadagi qo‘shimchalarni (-lar, -cha, -ning, -im, -roq, -ga, -san) tegishli ustunga joylang.