ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi7-sinf · 11-hafta

Eski mahalla bo‘ylab meros sayri

🎯 Missiya: Meros sayri jadvalini tuzamiz: qaysi marshrutdan boramiz va soat nechada qayerda bo‘lamiz?

Dushanba

Sinf rahbariBu hafta klub eski mahalla bo‘ylab «meros sayri» jadvalini tuzadi: uchta yopiq marshrut, A, B va C. Hammasi 90 daqiqada, 30 daqiqasi to‘xtashlarga. Sayr rahbar va ikki ota-ona hamrohligida o‘tadi. Qaror juma kuni.
ZarinaOna tilidan: «daraxtlar», «qo‘zichoq», «shirinroq» — lar. esa so‘zni boshqa so‘z bilan bog‘laydi: egalik va kelishik qo‘shimchalari.
AnvarEgalik qo‘shimchasi fe’ldan yasalgan so‘zda ham keladi: «o‘qiganim» — men o‘qigan, «aytganing» — sen aytgan, «kelishimiz» — biz kelishimiz.
MalikaShuning uchun «Mening kelishim» o‘rniga ko‘pincha shunchaki «Kelishim» deymiz: shaxs qo‘shimchadan ma’lum.
Ona tili

Qulf 1: Eski mahalla va egalik

Topshiriq: «O‘qiganim»dagi egalik qo‘shimchasi kimni ko‘rsatadi?

MalikaXaritada har marshrut — yopiq : ketma-ket kesmalar, oxirgisi boshlanish nuqtasiga qaytadi. Kesmalar kesishmasa, bu .
AnvarA — to‘rtburchak: 0,6 + 0,9 + 0,7 + 0,8 = 3,0 km. B — uchburchak: 0,5 + 0,8 + 0,6 = 1,9 km.
ZarinaC — beshburchak: 0,9 + 1,2 + 1,1 + 0,8 + 0,9 = 4,9 km. Uchlari beshta, tomonlari ham beshta.
Geometriya

Qulf 2: Yo‘l — siniq chiziq

Topshiriq: Siniq chiziqning uzunligi nimaga teng?

🔑 Kalit: Marshrut uzunligi: A 3,0 km, B 1,9 km, C 4,9 km.

Seshanba

AnvarSeshanba. 90 daqiqadan 30 daqiqa to‘xtash: yurishga 60 daqiqa qoladi. Tezligimiz 3 km/soat, demak 3 · 1 = 3 km gacha yura olamiz.
MalikaC: 4,9 : 3 ≈ 1,63 soat, taxminan 98 daqiqa. Ko‘p. A: 3,0 : 3 = 1 soat. B: 1,9 : 3 ≈ 0,63 soat, taxminan 38 daqiqa.
ZarinaDarajalar: 3 km = 3 · 10³ m = 3000 m — sonning standart ko‘rinishi. Va 3⁴ = 3 · 3 · 3 · 3 = 81.
JasurInformatikadan amaliy ish: surat sonini ikkilik hisoblaymiz. 1101 − 101 = 1000. Tekshiruv: 1000 + 101 = 1101. Ya’ni 13 − 5 = 8.
AlgebraInformatika

Qulf 3: Vaqt, daraja va ikkilik

Topshiriq: 3 km/soat tezlikda 60 daqiqada necha km yuramiz?

🔑 Kalit: Yurishga 60 daqiqa, 3 km/soat: ko‘pi bilan 3 km. A 3,0 sig‘adi, B 1,9 sig‘adi, C 4,9 km (98 daqiqa) sig‘maydi.

Sinf rahbariGeografiyadan: Markaziy Osiyoda daryolar notekis taqsimlangan. Tekisliklarda kam, tog‘ va tog‘ oldida ko‘p: tog‘ — suv yig‘iladigan joy.
AnvarQum ko‘p joylarda yog‘in yiliga atigi 100 mm atrofida, yozda tez bug‘lanadi. Tog‘da qor va muzliklar suv saqlaydi.
ZarinaChirchiq — qor va muzliklar erishidan to‘yinadigan daryo. Ariq boshi shu suvdan oziqlanadi, shuning uchun marshrutda u bo‘lishi kerak.
Geografiya

Qulf 4: Ariq boshi va tog‘ suvlari

Topshiriq: Markaziy Osiyoda suv qayerda ko‘p yig‘iladi?

Chorshanba

Sinf rahbariChorshanba. Marshrutdagi ikkinchi to‘xtash — misgar ustaxonasi. Biz ustaning nazoratida ko‘ramiz, o‘zimiz kesmaymiz.
JasurMis va alyuminiy simni yog‘och bolg‘a bilan to‘g‘rilashadi: po‘lat bolg‘a iz qoldiradi. 3 mm gacha sim qisqich bilan kesiladi. Ko‘zoynak va qo‘lqop shart.
ZarinaUsta bilan simni o‘lchadi: nol chiziq 2 mm dan o‘tdi, ning 4-chizig‘i mos keldi. Demak, 2,4 mm.
MalikaMarshrut jadvali: A — ariq boshi va ustaxona. B — faqat ariq boshi. C — ikkalasi ham.
Texnologiya

Qulf 5: Misgar ustaxonasi

Topshiriq: Nol chiziq 12 mm dan o‘tib, noniusning 4-chizig‘i mos kelsa, o‘lcham necha mm?

🔑 Kalit: Klubga ikki to‘xtash kerak: ariq boshi va misgar ustaxonasi. A ikkalasini o‘z ichiga oladi, B faqat bittasini, C ikkalasini.

JasurUstaxona yonida kulol charxi ham bor. Tekis aylanma harakatda yoyning uzunligi teng vaqtda teng: chiziqli tezlik υ = s : t.
AnvarCharx 2 s da bir marta aylansa, burchak tezligi ω = 2π : 2 = π ≈ 3,14 rad/s. Radiusi 0,3 m bo‘lsa, chetidagi nuqta υ = ω · R ≈ 3,14 · 0,3 ≈ 0,94 m/s.
ZarinaMarkazga yaqin nuqtaning ω si ham shunday, chunki hamma nuqtalarning burchak tezligi bir xil. Lekin uning yoyi qisqa, shuning uchun υ kichik.
Fizika

Qulf 6: Kulol charxi

Topshiriq: Charxning markaz va chekka nuqtalarida qaysi kattalik teng?

Payshanba

MalikaBiologiya: daryo qisqichbaqasining ko‘zlari murakkab, mozaika ko‘rish beradi. Ikki kamerali oshqozonning katta qismida ovqat maydalanadi, kichigida suziladi.
AnvarDaphnia va Cyclops kabi mayda qisqichbaqasimonlar dir va baliqlarga ozuqa. Quruqlikdagi mokritsa tuproqni yumshatadi.
ZarinaXochli o‘rgimchak — o‘rgimchaksimonlardan: mo‘ylovi yo‘q, to‘rt juft yurish oyog‘i bor, o‘pka yoki traxeya bilan nafas oladi.
JasurAdabiyotdan «Me’mor» romanidan parcha o‘qiymiz. Eski mahalladagi binolarga qarab, me’morlar ishini eslaymiz.
Biologiya (Zoologiya)Adabiyot

Qulf 7: Ariq bo‘yi hayoti

Topshiriq: O‘rgimchaksimonlarning nechta juft yurish oyog‘i bor?

MalikaEnglish: The Olympic Games take place every four years. There are Summer Games and Winter Games. We sorted what we know: tradition – the opening ceremony; sport – swimming; athlete – a gymnast.
AnvarThe creed: “It is not the winning but the taking part that matters.” Fair play means following the rules and shaking hands even when you lose.
ZarinaRus tilida — ega yo‘q: «Светает. Вечереет. Холодает». Ular tabiat holatini bildiradi.
Ingliz tiliRus tili

Qulf 8: Olympic ideas; светает

Topshiriq: Complete: It is not the winning ___ the taking part that matters.

Sinf rahbariJahon tarixidan: Xitoyda Sui sulolasi 589-yilgacha mamlakatni birlashtirgan. Ular davrida Sariq daryo va Yantszini bog‘laydigan Buyuk kanal qurilgan. 618-yildan Tan sulolasi (618–907).
MalikaMadaniyat: Bag‘dodda IX asr boshida «Donishmandlik uyi» tarjima va fan markazi bo‘lgan. Al-Xorazmiy algebraga asos solgan.
AnvarO‘zbekiston tarixidan: Somoniylar davrida sug‘orma dehqonchilik rivojlangan, Samarqand sifatli qog‘ozi bilan mashhur bo‘lgan. Karvon yo‘llari bo‘yida ribot va karvonsaroylar qurilgan.
Ribat va karvonsaroylar — yo‘lovchi dam oladigan joylar. Bizning marshrutdagi to‘xtashlar ham shunday.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi

Qulf 9: Karvon yo‘li bo‘yida

Topshiriq: Sui davrida qaysi ikki daryoni Buyuk kanal bog‘lagan?

Juma

AnvarJuma. Kalitlar: uzunlik, vaqt, to‘xtashlar. B eng qisqa, 1,9 km, lekin unda ustaxona yo‘q.
ZarinaC ikkala to‘xtashni o‘z ichiga oladi, lekin 4,9 km, taxminan 98 daqiqa. Yurishga 60 daqiqa bor.
MalikaA: ikkala to‘xtash bor, 3,0 km = aynan 60 daqiqa. Uchala shart bajarildi.
AnvarJadval: 15:00 start. 12 daqiqa yurib, 15:12 da ariq boshi, 15 daqiqa to‘xtash. 15:27 da yo‘lga chiqib, 18 daqiqadan so‘ng 15:45 da misgar ustaxonasi, yana 15 daqiqa. 16:00 dan 14 + 16 = 30 daqiqa yurib, 16:30 da boshlanish nuqtasiga qaytamiz.
Demak, A. Bir kalit yetmaydi: qisqalik B ni, to‘xtashlar C ni ko‘rsatadi, ikkalasi birga A ni beradi.
GeometriyaAlgebraTexnologiya

Qulf 10: Qaror: A marshruti

Topshiriq: A ni qaysi ikki kalit birgalikda tanlatdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 13 ta fanni birlashtirdi.

Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Zoologiya)FizikaGeografiyaGeometriyaJahon tarixiO‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 13 yulduz

Jamoa hisoboti

Meros sayri: A marshruti

Maqsad: eski mahalla bo‘ylab 90 daqiqalik sayr marshrutini tanlash. Usul: har marshrutni yopiq siniq chiziq deb uzunligini yig‘indi bilan topdik: A 3,0 km, B 1,9 km, C 4,9 km. 30 daqiqa to‘xtashga, 60 daqiqa yurishga, tezlik 3 km/soat, ya’ni ko‘pi bilan 3 km. Ikkala to‘xtash (ariq boshi, ustaxona) kerak. Natija: C uzun, B ustaxonasiz, A mos. Tavsiya: A marshrutini olish. Jadval: 15:00 start, 15:12 ariq boshi, 15:45 ustaxona, 16:30 qaytish.

— 7-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Marshrut uzunligi: A 3,0 km, B 1,9 km, C 4,9 km.
  2. Yurishga 60 daqiqa, 3 km/soat: ko‘pi bilan 3 km. A 3,0 sig‘adi, B 1,9 sig‘adi, C 4,9 km (98 daqiqa) sig‘maydi.
  3. Klubga ikki to‘xtash kerak: ariq boshi va misgar ustaxonasi. A ikkalasini o‘z ichiga oladi, B faqat bittasini, C ikkalasini.

Yulduzli savollar

  1. Jadvalga ko‘ra 15:00 da chiqsak, misgar ustaxonasiga soat nechada yetamiz?

  2. Tekis aylanma harakatda hamma nuqtalarda nima bir xil?

  3. O‘ylab ko‘r: nega eng qisqa B marshrutni tanlamadik?

Hikoyadagi darslar