3
Imlo bo‘yicha o‘tilganlarni takrorlash
Darslik: 6–7-betlar
MaqsadImlo (orfografiya) qoidalarini takrorlash: h va x, unlilar, qo‘shib va ajratib yozish, chiziqcha, bosh harf.
Yangi so‘zlar
orfografiya · orthography, spellingchiziqcha · hyphenbosh harf · capital lettertutuq belgisi · glottal sign (’)
Tushuntirish
Orfografiya so‘zlarni to‘g‘ri yozish qoidalari haqidagi bo‘limdir. Ba’zi so‘zlarda aytilishi va yozilishi farq qiladi, masalan, «hayot» va «xizmat» so‘zlarida h va x harflarini adashtirmaslik kerak. Juft so‘zlar chiziqcha bilan yoziladi: oq-qora, kitob-daftar. Kishi ismi, davlat va shahar nomlari bosh harf bilan boshlanadi: Zilola, O‘zbekiston, Samarqand. Tutuq belgisi ma’no, she’r kabi so‘zlarda unlidan keyin yoziladi. Shubha tug‘ilsa, imlo lug‘atidan foydalanish eng ishonchli yo‘ldir.
Namunalar
Hayot, dehqon — h bilan; xizmat, dasturxon — x bilan yoziladi.
Yosh-qari, sho‘r-shirin — juft so‘zlar; qismlari chiziqcha bilan yoziladi.
Sinfda faoliyat
«Imlo burchagi»: har bir o‘quvchi doskaga h yoki x li bitta so‘z yozadi, sinf to‘g‘riligini lug‘atdan tekshiradi.
Mashq
1
Orfografiya nimani o‘rgatadi?
So‘zlarni to‘g‘ri yozish qoidalarini.
2
Nuqtalar o‘rniga h yoki x qo‘ying: ...alq, ...ayol, ...ikmat, ...isob.
Xalq, xayol, hikmat, hisob.
3
Qaysi so‘zlar chiziqcha bilan yoziladi: oqko‘ngil, ota-ona, qizil olma, aka-uka?
Ota-ona, aka-uka.
4
«Tabiat» so‘zini «tabiyat» deb yozish nega xato?
Chunki me’yoriy imlo bo‘yicha so‘z y harfisiz «tabiat» yoziladi.