ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Til va nutq. Fonetika va imlo takrori

Darslar 1–3 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
2

Fonetika bo‘yicha o‘tilganlarni takrorlash

Darslik: 5-bet
MaqsadFonetika bo‘limida o‘rganilgan unli va undosh tovushlar tasnifini eslash.
Yangi so‘zlar
unli tovush · vowelundosh tovush · consonantjarangli · voicedjarangsiz · voiceless
Tushuntirish

Fonetika tilning tovush tomonini o‘rganadi. O‘zbek tilida oltita unli bor: a, o, i, u, e, o‘. Unli tovushlar ovozdan hosil bo‘ladi, havo og‘iz bo‘shlig‘ida to‘siqqa uchramaydi. Undosh tovushlar esa havo yo‘lida to‘siq paydo bo‘lganda hosil bo‘ladi. Hosil bo‘lish o‘rniga ko‘ra undoshlar lab, til oldi, til o‘rta, til orqa, chuqur til orqa va bo‘g‘iz undoshlariga bo‘linadi. Ovoz va shovqinning ishtirokiga ko‘ra jarangli (b, d, g, z, v, j...) va jarangsiz (p, t, k, s, f, sh...) undoshlar farqlanadi.

labtil olditil o‘rtatil orqachuqur til orqabo‘g‘izhosil bo‘lisho‘rniga ko‘rajarangli: ovoz +shovqinjarangsiz: faqatshovqinovoz ishtirokigako‘raUndoshlar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Telefonda sinfdoshingizga «soat» so‘zini diktant qilib aytyapsiz. s, o, a, t tovushlarini aniq talaffuz qilgani uchun u so‘zni birinchi urinishdayoq to‘g‘ri yozib oladi.

Kim ishlatadi

Logopedlar bolalarga tovushni to‘g‘ri aytishni o‘rgatadi, diktorlar aniq talaffuz qiladi, chet tilini o‘rganuvchilar yangi tovushlarni mashq qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

«Olma» va «shamol» so‘zlarini sekin ayting va qaysi tovushlarda og‘zingiz ochiq turishini, qaysilarida lab yoki til to‘siq hosil qilishini kuzating.

Namunalar
«Bola» so‘zida b, l — undosh; o, a — unli.
Jarangli-jarangsiz juftlar: b–p, d–t, g–k, z–s, v–f, j–sh.
Sinfda faoliyat

Tovush kartochkalari: unlilar va undoshlarni ikki guruhga ajrating, so‘ng jarangli-jarangsiz juftlarini toping.

Mashq
1
O‘zbek tilida nechta unli tovush bor? Ularni sanang.
2
«Daftar» so‘zidan unlilarni va undoshlarni ajrating.
3
Jarangli b, d, g, z undoshlarining jarangsiz juftini yozing.
4
Nima uchun undoshlarni hosil bo‘lish o‘rniga ko‘ra guruhlarga ajratamiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEkspeditsiya klubining birinchi chiqishiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →