Suv, sohil va yirtqich qushlar

Yirtqich qushlar asosan umurtqali hayvonlarni ovlaydi. Ularning ilmoqsimon qayrilgan o‘tkir tirnoqlari o‘ljani ushlaydi va o‘ldiradi, uchi pastga egilgan baquvvat tumshug‘i go‘shtni yulib oladi; ko‘zlari juda o‘tkir. Ular juft yashaydi, yirik turlarda juft umr bo‘yi saqlanadi; daraxt yoki qoyaga uya quradi, jish bola ochadi. Kunduzgi yirtqichlar turkumiga qora kalxat, miqqiy, tasqara, burgut, qarchig‘ay kiradi. Qora kalxatni ayri dumidan bilish mumkin; u baqa, kemiruvchi, hasharot va o‘laksa bilan oziqlanadi, baland uchib o‘lja izlaydi. Tasqara – o‘lkamizdagi eng yirik qushlardan: uzunligi 1–1,5 m, qanotlarini yozganda taxminan 3 m, boshi va bo‘ynida patlar siyrak. U qanot qoqmasdan uzoq qalqib uchib o‘laksa izlaydi; tirnoqlari kuchsiz, tirik hayvonga hujum qilmaydi, ammo tumshug‘i bilan terini yirta oladi. Yirtqichlar zararkunanda kemiruvchi va hasharotni qirib, kasal va qari hayvonlarni yo‘qotib, tabiatni sog‘lomlashtiradi. Yapaloqqushlar tunda ov qiladi: ko‘zi katta, qorachig‘i keng ochiladi, g‘ira-shira yorug‘likda ko‘radi, qulog‘i sezgir, patlari yumshoq va g‘ovak, shuning uchun uchganida ovoz chiqmaydi. Ukki – eng yirik yapaloqqush, boshida quloqsimon pat to‘plari bor, kemiruvchi yeydi. Boyo‘g‘li kichikroq, kechqurun simyog‘och yoki quruq shoxdan o‘lja poylaydi; qo‘ng‘iz, chigirtka va kemiruvchilarni qirib katta foyda beradi. Qushlar zararkunandalarni qiradi, ko‘p hayvonlarga oziq bo‘ladi, urug‘ tarqatadi, ayrimlari changlatadi; go‘shti, par va axlati (o‘g‘it) foydali. Ba’zi qushlar (kaklik, qirg‘ovul, o‘rdak, g‘oz) qonun ruxsat bergan miqdor va vaqtda ovlanadi. Qushlarni muhofaza qilish – ularni bezovta qilmaslik, uyasini buzmaslik; daraxt ekish va qishda donxo‘rak o‘rnatish ham yordam beradi.