5-laboratoriya mashg‘uloti. Qushlarning tashqi tuzilishi va pat qoplami
Ishning maqsadi – qushning tashqi tuzilishi va pat qoplami bilan tanishish. Jihoz: qush tulumi, patlar to‘plami, qo‘l lupasi, mikroskop. Avval tulumdan qushning boshi, bo‘yni, qanotlari, dumi va oyoqlarini ko‘ring. Boshda tumshuq, burun teshiklari, ko‘z va quloq teshiklarini toping. Oyoqning quyi qismi tangachalar bilan qoplanganini ko‘ring va barmoqlarini sanang, ularning joylashishiga e’tibor bering. Pat qoplamini tekshiring: patlar tanada qanday joylashgan, eng yirik va eng mayda patlar qayerda. Kontur qoplag‘ich patning uchi, o‘zagi va yelpig‘ichini toping. Lupa yoki mikroskopda yelpig‘ichdagi o‘siqchalarni ko‘ring; yelpig‘ichni ehtiyotkorlik bilan sirpanchiq qilib, 1- va 2-tartib o‘siqchalarni ko‘rish mumkin. Titilgan yelpig‘ichni barmoqlar orasidan o‘tkazing: o‘siqchalar ilgakchalar tufayli yana ulanadi. Pat bilan parni solishtiring va ikkalasini chizing. Oxirida qushlar va sudralib yuruvchilar o‘rtasidagi o‘xshashlikni toping: ikkalasida muguz tangacha, muguz tumshuq (toshbaqa) va tuxum bor. Natijani daftarga yozing: nima ko‘rdim, nimani bildim.
Ish tartibi: o‘qituvchi yoki kattalar rahbarligida bajariladi. Xavfsizlik: faqat toza, dezinfeksiya qilingan o‘quv patlari va tulumlardan foydalaning; tabiatdan topilgan o‘lik qush yoki uning patlariga tegmang. Patni titishda nina o‘rniga qalam uchi yoki o‘qituvchi bergan asbobdan foydalaning; mikroskop oynalarini ehtiyot qiling; ishdan so‘ng qo‘lni sovunlab yuving.