ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Biologiya (Zoologiya)

Lansetnik va baliqlarning tashqi tuzilishi, 4-laboratoriya

Darslar 31–33 · 3 ta dars · O. Mavlonov. Biologiya (Zoologiya), 7-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan to‘rtinchi nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
33

4-laboratoriya mashg‘uloti. Baliqlarning tashqi tuzilishi va harakatlanishi

Darslik: 105-bet
MaqsadLaboratoriyada baliqning tashqi tuzilishi va harakatini kuzatish tartibini o‘rganadi.
Yangi so‘zlar
jabra qopqog‘i · gill covertangacha · scaleyon chiziq · lateral lineakvarium · aquarium
Tushuntirish

Mashg‘ulot o‘qituvchi nazoratida tirik baliq (akvariumda) yoki yangi, toza o‘rganish uchun tayyorlangan baliq bilan o‘tadi; qotirilgan namunalarni o‘qituvchi tayyorlaydi va bolalar kimyoviy qotiruvchi eritmaga tegmaydi. Avval tana shakli va rangini kuzating, qorin va orqa tomon rangi nega farq qilishini tushuntiring. Tanasi shilimshiq bilan qoplanganini sezing, tangachalarning joylashuvini va yon chiziqni toping. Og‘iz, ko‘z, burun teshiklari va jabra qopqoqlarini ko‘ring; tirik baliqda og‘iz va jabra qopqoqlari galma-gal ochilib-yopilishini kuzating. Suzgichlarni nomlari bilan toping va vazifalarini ayting. Tirik baliqning harakatini kuzating; baliqni tashvishlantirmaslik uchun akvarium shishasini urmang. Natijalarni rasm va jadvalda yozing.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Baliqchilik xo‘jaligida xodim hovuzdagi baliqlarning suzishiga qarab ularning sog‘lig‘ini baholaydi. Sekin, bir yonga og‘gan yoki sirtga chiqib og‘iz ochadigan baliq noqulaylik haqida xabar beradi. Aniq kuzatish muammoni vaqtida topishga yordam beradi.

Kim ishlatadi

Baliqchilik xo‘jaligi xodimi baliqlar xulq-atvorini kuzatadi, akvarium egasi suv holatini baholaydi, veterinar baliq kasalliklarini aniqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Uzoqdan kuzata oladigan biror hayvonni tanlang: simdagi qush, tovuq yoki idishdagi baliq. Ikki daqiqa davomida faqat o‘zingiz ko‘rganingizni yozing: u qanday harakatlanadi va qaysi qismlari qimirlaydi. Keyin «Menimcha...» deb boshlanadigan bir qator qo‘shing.

Namunalar
BelgiZog‘ora
Tanasisuyri
Rangiorqasi to‘q, qorni oqish
Suzgichlari5 xil
Jabra qopqog‘ihar 1–2 soniyada
Jadval yozuvi: «Zog‘ora: tanasi suyri; orqasi to‘q, qorni oqish; 5 xil suzgich; jabra qopqoqi har 1–2 soniyada harakatlanadi». Bu kuzatish natijasi.
!Diqqat!
Akvarium shishasini urmang. Qotiruvchi eritmaga tegmang – uni faqat o‘qituvchi ishlatadi.
Tirik baliq akvariumda dum suzgichi bilan oldinga suradi, juft suzgichlar bilan to‘xtaydi va burilishda muvozanat saqlaydi.
Sinfda faoliyat

Guruhlarda ishlang: bittasi kuzatadi, ikkinchisi yozadi, uchinchisi rasm chizadi. Xavfsizlik: baliq bilan ishlagandan keyin qo‘lni sovunlab yuving; baliq suyaklari o‘tkir – ehtiyot bo‘ling; baliq qotiruvchi eritmalarga tegmang; tirik baliqni og‘ritmang va ishdan keyin akvariumga qaytaring.

Mashq
1
Baliq tanasi rangi nega orqa va qorin tomonda bir xil emas?
2
Yon chiziqni qayerdan topamiz?
3
Baliqni ushlash nega qiyin?
4
Nega akvarium shishasini urmaslik kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBozorda baliq tanlashHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →