4-laboratoriya mashg‘uloti. Baliqlarning tashqi tuzilishi va harakatlanishi
Mashg‘ulot o‘qituvchi nazoratida tirik baliq (akvariumda) yoki yangi, toza o‘rganish uchun tayyorlangan baliq bilan o‘tadi; qotirilgan namunalarni o‘qituvchi tayyorlaydi va bolalar kimyoviy qotiruvchi eritmaga tegmaydi. Avval tana shakli va rangini kuzating, qorin va orqa tomon rangi nega farq qilishini tushuntiring. Tanasi shilimshiq bilan qoplanganini sezing, tangachalarning joylashuvini va yon chiziqni toping. Og‘iz, ko‘z, burun teshiklari va jabra qopqoqlarini ko‘ring; tirik baliqda og‘iz va jabra qopqoqlari galma-gal ochilib-yopilishini kuzating. Suzgichlarni nomlari bilan toping va vazifalarini ayting. Tirik baliqning harakatini kuzating; baliqni tashvishlantirmaslik uchun akvarium shishasini urmang. Natijalarni rasm va jadvalda yozing.
Baliqchilik xo‘jaligida xodim hovuzdagi baliqlarning suzishiga qarab ularning sog‘lig‘ini baholaydi. Sekin, bir yonga og‘gan yoki sirtga chiqib og‘iz ochadigan baliq noqulaylik haqida xabar beradi. Aniq kuzatish muammoni vaqtida topishga yordam beradi.
Baliqchilik xo‘jaligi xodimi baliqlar xulq-atvorini kuzatadi, akvarium egasi suv holatini baholaydi, veterinar baliq kasalliklarini aniqlaydi.
Uzoqdan kuzata oladigan biror hayvonni tanlang: simdagi qush, tovuq yoki idishdagi baliq. Ikki daqiqa davomida faqat o‘zingiz ko‘rganingizni yozing: u qanday harakatlanadi va qaysi qismlari qimirlaydi. Keyin «Menimcha...» deb boshlanadigan bir qator qo‘shing.
| Belgi | Zog‘ora |
|---|---|
| Tanasi | suyri |
| Rangi | orqasi to‘q, qorni oqish |
| Suzgichlari | 5 xil |
| Jabra qopqog‘i | har 1–2 soniyada |
Guruhlarda ishlang: bittasi kuzatadi, ikkinchisi yozadi, uchinchisi rasm chizadi. Xavfsizlik: baliq bilan ishlagandan keyin qo‘lni sovunlab yuving; baliq suyaklari o‘tkir – ehtiyot bo‘ling; baliq qotiruvchi eritmalarga tegmang; tirik baliqni og‘ritmang va ishdan keyin akvariumga qaytaring.