ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarix

Yunon madaniyati, olimlari va mutafakkirlari

Darslar 29–30 · 2 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
30

Qadimgi Yunoniston olimlari va mutafakkirlari

Darslik: 111–114-betlar
MaqsadYunon faylasuflari va olimlarining g‘oyalari va kashfiyotlari bilan tanishish.
Yangi so‘zlar
faylasuf · philosopheratom · atomSokrat (Suqrot) · SocratesArximed · Archimedes
Tushuntirish

Yunon faylasuflari olam tuzilishi va hayot ma’nosini tushuntirishga urinishgan. Geraklit «hamma narsa oqadi, hamma narsa o‘zgaradi» degan va hamma narsa olovdan paydo bo‘lgan deb hisoblagan. Demokrit hamma narsa ko‘zga ko‘rinmas mayda zarralar — atomlardan tuzilgan deb o‘rgatgan. Diogen oddiy hayotni ma’qullagan va bochkada yashagan, deb hikoya qilinadi. Gerodot (mil. avv. V asr) «Tarix» asarini yozgan va «tarix otasi» deb ataladi. Aristotel (Arastu) bilimlarni alohida fanlarga ajratgan va Aleksandr Makedonskiyning ustozi bo‘lgan. Arximed (Sirakuzada, mil. avv. III asr) richag qonunini ishlab chiqqan; «Evrika!» («topdim!») degan hayqirig‘i mashhur. Afinalik Sokrat (Suqrot, mil. avv. 469–399) fuqarolarni axloqiy tarbiyalashga e’tibor bergan, o‘z fikrlarini og‘zaki bayon etgan; uning o‘gitlari shogirdi Platon (Aflotun) orqali bizga yetgan. Sokratning hikmati: «O‘zingni angla!» Uni Afinadagi tartiblarni tanqid qilgani uchun o‘limga hukm qilishgan, u qochishni rad etgan. Shuningdek, Gippokrat tibbiyotning, Yevklid geometriyaning, Pifagor matematikaning mashhur namoyandalari bo‘lgan.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kichik ukasi «nega?» deb so‘rashda to‘xtamadi: nega soya uzayadi, nega quyosh botadi. Opa har javobdan keyin yana «nega?» deb so‘rab, javob zanjirini yozib bordi. Yunon faylasuflari ham dunyoni shunday savol bilan tushunishga urinishgan.

Kim ishlatadi

Olim tajriba oldidan savol qo‘yadi, jurnalist intervyuda aniq savol beradi, shifokor kasallikni aniqlash uchun bemordan so‘raydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta oddiy hodisani (masalan, bulutlar nega harakatlanadi) tanlab, uch marta «nega?» deb so‘rang va bilganingizcha yoki so‘rab bilgan javoblaringizni yozing.

Namunalar
Atom: Demokritga ko‘ra, har qanday narsani bo‘laklarga bo‘la-bo‘la, oxirida bo‘linmas zarra — atom qoladi.
Ustoz-shogird zanjiri: Sokrat → Platon (Aflotun) → Aristotel (Arastu) → Aleksandr.
Sinfda faoliyat

«Hikmat»: bolalar Suqrotning «O‘zingni angla!» hikmatini muhokama qilib, o‘zlarining kuchli tomonlarini yozib chiqadi.

Mashq
1
Demokrit nimani o‘rgatgan?
2
Gerodot nima uchun «tarix otasi» deyiladi?
3
Arximed qaysi qonunni kashf qilgan va u qaysi so‘z bilan mashhur?
4
Nima uchun Sokratning fikrlari Platon orqali yetib kelgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQo‘l yuvish xonasi uchun suvHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →