☰ Mundarija · Tarix

Makedoniya istilosi va yunonlar tarbiyasi

Darslar 27–28 · 2 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
28

Fuqaro tarbiyasi

Darslik: 104–106-betlar
MaqsadQadimgi yunonlarda fuqaro tarbiyasi, harbiy ta’lim va Olimpiya o‘yinlarini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Olimpiya o‘yinlari · Olympic Gamesbeshkurash · pentathlongimnastika · gymnastics (physical training)Gerakl · Heracles
Tushuntirish

Yunon maktablarida faol fuqarolar va vatan himoyachilarini tarbiyalash maqsad qilingan. O‘g‘il bolalarga bolalikdan she’riyat va musiqaga muhabbat singdirilgan, gimnastika bilan shug‘ullantirilgan. Yunon haykaltaroshlari kuchli, mashq qilingan tanani ulug‘lagan: shuning uchun Gerakl, odatda, yalang‘och, arslonni yengayotgan pahlavon sifatida tasvirlangan. Afinada yigitlar umumiy ta’limdan keyin ikki yil harbiy ta’lim olgan: birinchi yili safda yurish, qurol tutish, ochlik va sovuqqa chidamlilikni o‘rganganlar; ikkinchi yili chegara qal’alarida yoki Pirey bandargohida xizmat qilganlar. Mudofaa zarur bo‘lganda barcha fuqarolar qurol bilan chiqqan. Sport yunonlarning sevimli mashg‘uloti edi. Mil. avv. 776-yildan har to‘rt yilda Olimpiya shahrida (Peloponnesda) xudo Zevs sharafiga Olimpiya o‘yinlari o‘tkazilgan. Musobaqa vaqtida urushlar to‘xtatilgan. Ishtirok etish uchun ozod yunon bo‘lish kerak edi. Beshkurash uzunlikka sakrash, disk va nayza uloqtirish, yugurish va kurashdan iborat bo‘lgan; otchopar va arava poygalari ham bo‘lgan. G‘oliblarga zaytun novdasi gulchambari berilgan. O‘yinlar milodiy IV asr oxirigacha (taxminan 393–394-yil) o‘tkazilgan, 1896-yilda Afinada qayta tiklangan. Hozir Olimpiya mash’alasi Olimpiyada Quyosh nuri bilan yoqiladi.

Namunalar
Beshkurash: sakrash + disk + nayza + yugurish + kurash = 5 tur.
776 (birinchi o‘yinlar) → 393–394 (oxirgilari) → 1896 (qayta tiklanish).
Sinfda faoliyat

«Mini beshkurash»: sinf uzunlikka sakrash, yugurish, to‘p uloqtirish va boshqa 2 mashq bilan musobaqa o‘tkazadi.

Mashq
1
Olimpiya o‘yinlari qachon va qayerda boshlangan?
2
Beshkurash qaysi mashqlardan iborat?
3
Olimpiya o‘yinlari vaqtida nima to‘xtatilgan va nima uchun?
4
Nima uchun yunon haykaltaroshlari Geraklni yalang‘och tasvirlagan?