Miloddan avvalgi I ming yillikda Hindiston
Mil. avv. VII–VI asrlarda Hindistonda Magadha, Koshala, Malla kabi bir necha davlat paydo bo‘ldi. Makedoniyalik Aleksandr O‘rta Osiyodan so‘ng Panjobga bostirib kirdi (mil. avv. 327–325); mahalliy aholi qattiq qarshilik ko‘rsatdi, charchagan qo‘shin oldinga yurishni istamadi va Aleksandr qaytib ketdi. Shundan keyin sarkarda Chandragupta Shimoliy Hindistondagi davlatlarni birlashtirib, Maurya davlatiga asos soldi (taxminan mil. avv. 321); poytaxti Pataliputra. Mil. avv. III asrda podsho Ashoka davrida Maurya eng yuksak darajaga erishdi; Ashoka keyinchalik buddaviylikni qo‘llab-quvvatladi. Hindistonda matematika va astronomiya rivojlandi: o‘nlik sanoq tizimi va nol tushunchasi shakllandi, hind raqamlari arablar orqali dunyoga tarqaldi (shuning uchun ularni «arab raqamlari» deymiz). Shaxmat (chaturanga) ham Hindistonda paydo bo‘lgan; shakar shakarqamishdan olingan. Qadimiy sanskrit tilida «Mahabharata» va «Ramayana» dostonlari yozilgan. Mil. avv. VI asrda shahzoda Siddhartha Gautama (Budda — «ma’rifat topgan») buddaviylikka asos soldi. U insonning azobi istaklardan kelib chiqadi, shuning uchun yolg‘on gapirmaslik, zo‘ravonlik qilmaslik va istaklardan voz kechish kerak deb o‘rgatgan.
Sinf kutubxonaga topshirish uchun 30 ta eski qoralama varaqni sanadi. Bolalar ularni o‘nta-o‘ntadan uyumga ajratib, uch uyum chiqqanini ko‘rdi va sanoqni darrov tekshirdi. O‘nlab sanash hindlarda shakllangan o‘nlik sanoq tizimiga asoslanadi.
Kassir pullarni o‘nlab va yuzlab sanaydi, ombor xodimi mahsulotni o‘nta-o‘ntadan qadoqlaydi, o‘qituvchi kichik bolalarga sanashni o‘rgatadi.
Qo‘lingizdagi 30 ta mayda narsani (tosh yoki qog‘oz parchalari) o‘nta-o‘ntadan uyumga ajratib sanang va nechta uyum chiqqanini yozing.
«Nolsiz hisob»: bolalar nol belgisidan foydalanmay 100 yoki 205 sonini yozishga urinib, nolning ahamiyatini his qiladi.