Payt ravishlari
Harakat-holatning bajarilish yoki bajarilmaslik paytini bildirib, qachon? so‘rog‘iga javob beradigan ravishlar payt ravishlari deyiladi. Ularga endi, hozircha, so‘ngra, hanuz, hamisha, doimo, hamon, dastlab, erta-indin, qishin-yozin, kecha-kunduz kabi so‘zlar kiradi. Payt ravishlari harakatning qaysi vaqtda yoki qancha davom etishini ko‘rsatadi: doimo (hamma vaqt), dastlab (avval), hanuz (hali ham). Juft payt ravishlari chiziqcha bilan yoziladi: qishin-yozin, erta-indin, kecha-kunduz. Payt ravishlari gapda payt holi vazifasida keladi.
| Qachon? | Misol |
|---|---|
| qaysi vaqtda | endi, so‘ngra, avval |
| qancha davom etishi | hamisha, hamon |
| juft (chiziqcha) | kun-tun |
O‘qituvchi sinfga rejani aytadi: «Avval kitobni o‘qiymiz, keyin savollarga javob beramiz, nihoyat xulosa yozamiz». Payt ravishlari ishlar tartibini aniq ko‘rsatadi, shuning uchun hamma nima qachon bo‘lishini biladi.
Poyezd dispetcheri jadvalni e’lon qiladi, ob-havo xabarchisi «bugun» va «ertaga» uchun ma’lumot beradi, ssenarist voqealar tartibini yozadi.
Ertangi rejangizni «avval», «keyin», «nihoyat» so‘zlari bilan ayting.
«Qachon?»: fe’l tanlab, unga turli payt ravishlarini qo‘shib, uch gap tuzing.