Muhokama matni
Muhokama matnida biror fikr dalillar bilan isbotlanadi, voqea-hodisaning sababi, ahamiyati haqida mulohaza yuritiladi. U «Nima uchun?», «Nega?» degan savollarga javob beradi. Muhokama matni uch qismga ega: fikr (nimani isbotlaymiz), dalillar (nima uchun shunday) va xulosa. Bu qismlar chunki, shuning uchun, demak, ya’ni kabi so‘zlar bilan bog‘lanadi. Muhokama matni darslik va ilmiy kitoblarda ko‘proq uchraydi.
Sinfdoshlar qaysi o‘yinni o‘ynashni muhokama qildi. Bir bola o‘z fikrini aytib, uni bitta sabab bilan asosladi va oxirida xulosa qildi, shunda sinfdoshlari uni tinglab, rozi bo‘ldi.
Maqola muallifi fikrini dalillar bilan asoslaydi, huquqshunos yig‘ilishda o‘z nuqtai nazarini isbotlaydi, olim tadqiqot xulosasini yozadi.
Biror taklifingizni (masalan, dam olish kuni nima qilish) bitta sabab va bitta xulosa bilan uch gapda ayting.
«Isbotla!»: o‘qituvchi fikr aytadi («Sport foydali»), guruhlar ikkitadan dalil topib, xulosa bilan matnni tugatadi.