☰ Mundarija · Ona tili

Matn turlari: hikoya, tasvir, muhokama

Darslar 8–10 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
10

Muhokama matni

Darslik: 17–19-betlar
MaqsadMuhokama matnining tuzilishini bilish va fikr-dalil-xulosa asosida kichik matn yozish.
Yangi so‘zlar
muhokama matni · reasoning textfikr · thesis, opiniondalil · evidencexulosa · conclusion
Tushuntirish

Muhokama matnida biror fikr dalillar bilan isbotlanadi, voqea-hodisaning sababi, ahamiyati haqida mulohaza yuritiladi. U «Nima uchun?», «Nega?» degan savollarga javob beradi. Muhokama matni uch qismga ega: fikr (nimani isbotlaymiz), dalillar (nima uchun shunday) va xulosa. Bu qismlar chunki, shuning uchun, demak, ya’ni kabi so‘zlar bilan bog‘lanadi. Muhokama matni darslik va ilmiy kitoblarda ko‘proq uchraydi.

Namunalar
«Kitob o‘qish kerak». Kitob o‘qish zarur. Chunki kitob bilimimizni oshiradi va nutqimizni boyitadi. Demak, har kuni kitob o‘qigan bola ko‘p narsani biladi.
Fikr — kitob o‘qish zarur; dalil — bilim oshadi, nutq boyiydi; xulosa — ko‘p narsani biladi.
Sinfda faoliyat

«Isbotla!»: o‘qituvchi fikr aytadi («Sport foydali»), guruhlar ikkitadan dalil topib, xulosa bilan matnni tugatadi.

Mashq
1
Muhokama matni qaysi savolga javob beradi?
2
Muhokama matnining qismlarini ayting.
3
Qaysi so‘z sababni bildiradi: chunki yoki demak?
4
«Sport foydali» fikriga bitta dalil va xulosa keltiring.