ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Matn turlari: hikoya, tasvir, muhokama

Darslar 8–10 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
10

Muhokama matni

Darslik: 17–19-betlar
MaqsadMuhokama matnining tuzilishini bilish va fikr-dalil-xulosa asosida kichik matn yozish.
Yangi so‘zlar
muhokama matni · reasoning textfikr · thesis, opiniondalil · evidencexulosa · conclusion
Tushuntirish

Muhokama matnida biror fikr dalillar bilan isbotlanadi, voqea-hodisaning sababi, ahamiyati haqida mulohaza yuritiladi. U «Nima uchun?», «Nega?» degan savollarga javob beradi. Muhokama matni uch qismga ega: fikr (nimani isbotlaymiz), dalillar (nima uchun shunday) va xulosa. Bu qismlar chunki, shuning uchun, demak, ya’ni kabi so‘zlar bilan bog‘lanadi. Muhokama matni darslik va ilmiy kitoblarda ko‘proq uchraydi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfdoshlar qaysi o‘yinni o‘ynashni muhokama qildi. Bir bola o‘z fikrini aytib, uni bitta sabab bilan asosladi va oxirida xulosa qildi, shunda sinfdoshlari uni tinglab, rozi bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Maqola muallifi fikrini dalillar bilan asoslaydi, huquqshunos yig‘ilishda o‘z nuqtai nazarini isbotlaydi, olim tadqiqot xulosasini yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror taklifingizni (masalan, dam olish kuni nima qilish) bitta sabab va bitta xulosa bilan uch gapda ayting.

Namunalar
«Kitob o‘qish kerak». Kitob o‘qish zarur. Chunki kitob bilimimizni oshiradi va nutqimizni boyitadi. Demak, har kuni kitob o‘qigan bola ko‘p narsani biladi.
Fikr — kitob o‘qish zarur; dalil — bilim oshadi, nutq boyiydi; xulosa — ko‘p narsani biladi.
Sinfda faoliyat

«Isbotla!»: o‘qituvchi fikr aytadi («Sport foydali»), guruhlar ikkitadan dalil topib, xulosa bilan matnni tugatadi.

Mashq
1
Muhokama matni qaysi savolga javob beradi?
2
Muhokama matnining qismlarini ayting.
3
Qaysi so‘z sababni bildiradi: chunki yoki demak?
4
«Sport foydali» fikriga bitta dalil va xulosa keltiring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliFan kuni uchun stollarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →