ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Bo‘g‘in, urg‘u, so‘z ma’nosi va matn

Darslar 5–7 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
6

Leksikologiya va lug‘atshunoslik

Darslik: 9–10-betlar
MaqsadLeksikologiyada o‘rganiladigan so‘z ma’nosi turlarini va lug‘at turlarini sanash.
Yangi so‘zlar
ma’nodosh so‘zlar · synonymszid ma’noli so‘zlar · antonymsshakldosh so‘zlar · homonymslug‘at · dictionary
Tushuntirish

Leksikologiya — so‘zning ma’no tomonini o‘rganuvchi bo‘lim. Faqat bitta ma’noni bildiradigan so‘z bir ma’noli (daftar), bir necha ma’noli so‘z ko‘p ma’noli bo‘ladi (tish: odam tishi, taroq tishi). So‘z ma’nosi ko‘chganda ko‘chma ma’no hosil bo‘ladi: tosh yurak. Shakli bir xil, ma’nosi har xil so‘zlar shakldosh deyiladi: tut (daraxt) — tut (ushla). Ma’nosi yaqin so‘zlar ma’nodosh (chiroyli — go‘zal), qarama-qarshi ma’noli so‘zlar zid ma’noli (katta — kichik). Eskirgan so‘zlar kam ishlatiladi, yangi so‘zlar (kompyuter) esa tilga yangi kirgan. Lug‘atlarni o‘rganuvchi bo‘lim lug‘atshunoslik deyiladi.

chiroyli —go‘zalMa’nodoshkatta — kichikZid ma’nolitut — tutShakldoshtishKo‘p ma’noliSo‘z ma’nosi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bola o‘qiyotgan hikoyada notanish so‘zga duch keldi. U ma’nosini taxmin qilmay, lug‘atdan topdi va hikoya unga ravshanroq bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Tarjimon har bir so‘zning mos ma’nosini tanlaydi, muharrir matnda so‘z takrorini kamaytiradi, yozuvchi aniq so‘z qidiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun eshitgan yoki o‘qigan bitta yangi so‘zni eslab, uning ma’nosini maktab lug‘atidan yoki o‘qituvchidan so‘rab biling.

Namunalar
Ma’nodosh: chiroyli — go‘zal — ko‘rkam. Zid ma’noli: yaxshi — yomon, issiq — sovuq.
daraxtushla!tut
Shakldosh: tut (daraxt) va tut (ushlamoq buyrug‘i).
Sinfda faoliyat

«Juftini top»: bir jamoa so‘z aytadi, ikkinchisi uning ma’nodoshini yoki zid ma’nolisini aytadi; keyin rollar almashadi.

Mashq
1
«Katta» so‘zining zid ma’nolisini ayting.
2
Qaysi so‘zlar ma’nodosh: go‘zal, yomon, chiroyli?
3
«Tish» so‘zining ikki ma’nosini ayting.
4
Nima uchun «tut» (daraxt) va «tut» (ushla) shakldosh so‘zlar?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIdishdagi kichik dunyoHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →