Leksikologiya va lug‘atshunoslik
Leksikologiya — so‘zning ma’no tomonini o‘rganuvchi bo‘lim. Faqat bitta ma’noni bildiradigan so‘z bir ma’noli (daftar), bir necha ma’noli so‘z ko‘p ma’noli bo‘ladi (tish: odam tishi, taroq tishi). So‘z ma’nosi ko‘chganda ko‘chma ma’no hosil bo‘ladi: tosh yurak. Shakli bir xil, ma’nosi har xil so‘zlar shakldosh deyiladi: tut (daraxt) — tut (ushla). Ma’nosi yaqin so‘zlar ma’nodosh (chiroyli — go‘zal), qarama-qarshi ma’noli so‘zlar zid ma’noli (katta — kichik). Eskirgan so‘zlar kam ishlatiladi, yangi so‘zlar (kompyuter) esa tilga yangi kirgan. Lug‘atlarni o‘rganuvchi bo‘lim lug‘atshunoslik deyiladi.
Bola o‘qiyotgan hikoyada notanish so‘zga duch keldi. U ma’nosini taxmin qilmay, lug‘atdan topdi va hikoya unga ravshanroq bo‘ldi.
Tarjimon har bir so‘zning mos ma’nosini tanlaydi, muharrir matnda so‘z takrorini kamaytiradi, yozuvchi aniq so‘z qidiradi.
Bugun eshitgan yoki o‘qigan bitta yangi so‘zni eslab, uning ma’nosini maktab lug‘atidan yoki o‘qituvchidan so‘rab biling.
«Juftini top»: bir jamoa so‘z aytadi, ikkinchisi uning ma’nodoshini yoki zid ma’nolisini aytadi; keyin rollar almashadi.