Afrikaning iqlim mintaqalari
Afrikada yettita iqlim mintaqasi bor: bitta ekvatorial, ikkitadan subekvatorial, tropik va subtropik. Ekvatorial mintaqa Kongo havzasining bir qismi va Gvineya qo‘ltig‘i sohilini egallaydi: yil bo‘yi harorat taxminan +26 °C, yog‘in ko‘p va bir tekis (ayrim joylarda 10 000 mm gacha), yilning bitta fasli — yoz. Har kuni ertalab quyoshli, tushga yaqin bulut, tushdan keyin jala yog‘adi. Subekvatorial mintaqa ekvatorial mintaqani shimol va janubdan o‘rab, taxminan 15–20° kengliklargacha boradi; bu yerda ikki fasl aniq: sernam yoz va quruq qish. Tropik mintaqa Sahroyi Kabirning katta qismini egallaydi — dunyodagi eng issiq va quruq iqlim: yozda tuproq yuzasi +70–80 °C gacha qiziydi, havo +40–45 °C, kechasi 0 °C gacha soviydi; vaqt-vaqti bilan issiq samum va hamsin shamollari qum bo‘ronini keltiradi. Janubiy yarimsharda ham tropik mintaqa bor. Subtropik mintaqa Afrikaning chekka shimoli va janubida: yozda tropik, qishda mo‘tadil havo hukmron; shimoli-g‘arb va janubi-g‘arbda O‘rta dengiz iqlimi (yoz quruq, qish nam), janubi-sharqiy sohilda yog‘in yil bo‘yi yog‘adi.
| Mintaqa | Belgisi |
|---|---|
| Ekvatorial | +26 °C, kuchli yog‘in, bitta fasl |
| Subekvatorial | nam yoz, quruq qish |
| Tropik | Sahara: eng issiq va quruq |
| Subtropik | O‘rtayer dengizi iqlimi: quruq yoz, nam qish |
Choy va kofe O‘zbekistonning quruq iqlimida o‘smaydi: ularga issiq va yog‘ini ko‘p joy kerak. Shuning uchun choy iqlimi butunlay boshqacha yurtdan keladi. Bola iqlim nima qayerda o‘sishini belgilashini va bozorga uzoqdan mahsulot kelishini tushunadi.
Dehqon issiq iqlimga mos ekin tanlaydi, oziq-ovqat import qiluvchi kelib chiqish joyini tekshiradi, sayohat agenti mavsum bo‘yicha maslahat beradi.
Uydagi choy, kofe yoki shirinlik qadog‘ida «ishlab chiqarilgan mamlakat» yozuvini toping (agar yo‘q bo‘lsa, boshqa mahsulot oling), uni atlasda toping va iqlimi qanday ekanini ayting.
«Iqlim mintaqalari paneli»: har bir guruh bitta mintaqa uchun «ob-havo ma’lumoti» (harorat, yog‘in, fasllar) tayyorlab, boshqa guruhlarga o‘qib beradi; ular qaysi mintaqa ekanini topadi.