Umumlashtiruvchi takrorlash
Takrorlash uchun materiklarni asosiy ko‘rsatkichlar bo‘yicha taqqoslang. Yevrosiyo — eng katta (taxminan 54 mln km²), eng baland nuqta Jomolungma (8 848 m). Afrika — ikkinchi (taxminan 30 mln km²), ekvator o‘rtasidan o‘tadi, Kilimanjaro 5 895 m, Nil dunyodagi eng uzun daryolardan biri. Shimoliy Amerika — uchinchi, Denali 6 190 m, Buyuk ko‘llar. Janubiy Amerika — to‘rtinchi, Akonkagua 6 961 m, Amazonka eng sersuv daryo, Anxel sharsharasi 979 m. Antarktida — eng baland, eng sovuq va eng quruq, muz bilan qoplangan. Avstraliya — eng kichik materik, Kosyushko tog‘i. Okeanlar: Tinch — eng katta va chuqur (Mariana botig‘i taxminan 10 900 m), Atlantika — ikkinchi, Hind — uchinchi, Shimoliy Muz — eng kichik va sayoz. Iqlim mintaqalari ekvatordan qutbga qarab almashadi; tabiat zonalari esa iqlimga mos kenglik bo‘yicha va tog‘larda balandlik bo‘yicha joylashadi. Har bir materikda aholi va tabiat boyliklari notekis; inson xo‘jaligi tabiatni o‘zgartiradi, shuning uchun qo‘riqxona va milliy bog‘lar kerak. Kurs davomida ko‘rganingizdek, ba’zi darslikdagi raqamlar yangilanadi (masalan, Denali 6 190 m, Hindiston aholisi bo‘yicha birinchi); shuning uchun yangi manbalarni ham tekshirib turing.
| Materik | Rekord / belgisi |
|---|---|
| Yevroosiyo | eng katta (≈ 54 mln km²), Everest 8848 m |
| Afrika | ≈ 30 mln km², Kilimanjaro 5895 m |
| Shimoliy Amerika | uchinchi, Denali 6190 m |
| Janubiy Amerika | to‘rtinchi, Akonkagua 6961 m |
| Antarktida | eng baland, sovuq va quruq |
| Avstraliya | eng kichik, Kosciuszko 2228 m |
Maktab loyihasida ikki manba daryo uzunligini turlicha ko‘rsatadi. Bola ularning nashr yili va muallifini solishtirib, qaysi biri yangiroq va ishonchliroq ekanini tekshiradi. Bu yil o‘rganilgan raqamlar ham o‘zgarishi mumkin, shuning uchun manbani tekshirish odatiga ega bo‘lish kerak.
Jurnalist ma’lumotni bir necha manbadan tekshiradi, tadqiqotchi eng yangi o‘lchamlarni qidiradi, ensiklopediya muharriri faktlarni yangilaydi.
Biror rekord (eng baland tog‘, eng uzun daryo) haqidagi ma’lumotni kitob va telefondagi manbadan toping, ikkalasini solishtirib, nashr yili va farqini yozing.
«Rekordlar viktorinasi»: ikki jamoa bo‘lib, har biri materiklar va okeanlar bo‘yicha rekord (eng baland, eng uzun, eng katta, eng chuqur) haqida savol beradi; jadval to‘plangan ochkolar bilan.