Sharqiy va Janubiy Osiyo

Janubiy Osiyo Yevrosiyoning janubida joylashgan va uch xil qismdan iborat: Himolay tog‘lari, Hind–Gang pasttekisligi va Hindiston yarimoroli. Himolay «qorlar makoni» degan ma’noni beradi; u Tibet tog‘ligi bilan Hind–Gang pasttekisligi orasida taxminan 2 400 km ga, eni 200–300 km ga cho‘zilgan, o‘rtacha balandligi taxminan 6 000 m. Himolayda 8 000 m dan baland 10 ta cho‘qqi bor (darslikda 11 ta deyilgan); eng balandi Jomolungma (8 848 m). U yosh, alp burmalanishida hosil bo‘lgan tog‘ va seysmik faol mintaqada joylashgan, kuchli zilzilalar bo‘lib turadi. Musson ta’siri kuchli: etaklarda botqoqli teraya, undan yuqorida doimiy yashil o‘rmonlar, butazorlar, o‘tloqlar, qor va muzliklar. Himolay ayig‘i, tog‘ qo‘yi, yovvoyi yak yashaydi. Janubda uzunligi taxminan 3 000 km bo‘lgan Hind–Gang pasttekisligi: Hind vodiysida tropik, Gang vodiysida subekvatorial musson iqlimi. Gang quyi oqimida yog‘in 2 500 mm gacha, toshqinlar bo‘ladi; Hindning sharqidagi Tar cho‘lida esa yiliga atigi 100–150 mm. Gang va Braxmaputra deltasida mangra o‘rmonlari bor. Hindiston yarimorolining asosi qadimgi Hind platformasi; unda temir, marganes, oltin, olmos, ko‘mir bor. Eng baland joyi Anaymudi (taxminan 2 695 m), g‘arbiy va sharqiy chekkalarida G‘arbiy va Sharqiy Gatt tog‘lari. Iqlimi subekvatorial musson: iyunda harorat +40 °C dan oshadi. G‘arbiy Gattda nam tropik o‘rmonlar, markazda savanna, deltalarda mangra o‘sadi.