ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya

Yevrosiyo: balandlik mintaqalari, aholisi va siyosiy xaritasi

Darslar 55–56 · 2 ta dars · A. Soatov, A. Abdulqosimov, M. Mirakmalov. Geografiya (Materiklar va okeanlar tabiiy geografiyasi), 6-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 6-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
56

Yevrosiyo aholisi va siyosiy xaritasi

Darslik: 58- §, 133-bet
MaqsadYevrosiyo aholisi, xalqlari va siyosiy xaritasini tavsiflash.
Yangi so‘zlar
aholi zichligi · population densitysiyosiy xarita · political mapgerman, roman, slavyan tillari · Germanic, Romance and Slavic languagesturkiy tillar · Turkic languages
Tushuntirish

Yevrosiyoda hozir taxminan 5,5 mlrd kishi yashaydi (darslikda 2016-yildagi 5,18 mlrd keltirilgan); bu Yer aholisining katta qismi, taxminan 70 %. Aholi zichligi bo‘yicha Yevrosiyo boshqa materiklardan oldinda: o‘rtacha taxminan 100 kishi/km². Aholi eng zich yashaydigan joylar — Hindiston yarimoroli, Buyuk Xitoy tekisligi, Yevropa; shimoliy qismi, tog‘lar va cho‘llarda aholi juda siyrak. Aholi tillari, madaniyati va turmush tarziga ko‘ra xalqlarga bo‘linadi: Yevropada german, roman va slavyan tillari guruhlari, Osiyoda xitoylar va hindlar eng ko‘p sonli xalqlar; o‘zbek, qozoq, qirg‘iz, turkman, ozarbayjon, turk, tatar, qoraqalpoq va boshqalar turkiy tillar oilasiga kiradi. Yevrosiyoda 90 dan ortiq davlat bor. Maydoni bo‘yicha eng katta davlatlar Rossiya (17,1 mln km², uning bir qismi Yevropada, katta qismi Osiyoda) va Xitoy (9,6 mln km²); eng kichiklari Vatikan (taxminan 0,44 km²) va Lixtenshteyn (taxminan 160 km²). Aholisi bo‘yicha yetakchilar: Hindiston (taxminan 1,45 mlrd, 2023-yildan beri dunyoda birinchi), Xitoy (taxminan 1,41 mlrd; darslikda Xitoy birinchi deb yozilgan), keyin Indoneziya, Pokiston, Bangladesh, Rossiya, Yaponiya. Siyosiy xarita uzoq tarixiy jarayonda shakllangan va hozir ham o‘zgarib turadi.

RossiyaXitoyHindistonIndoneziyaPokistonYaponiyaBangladesh
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Safar oldidan oila siyosiy xaritaga qarab, qaysi mamlakat poytaxtiga uchish, qaysi shaharda almashinish kerakligini aniqlaydi. Xarita hududlarning nomi va joylashuvini ko‘rsatadi, shuning uchun xaritani o‘qish ko‘nikmasi har qanday sayohatda kerak bo‘ladi.

Kim ishlatadi

Aviakompaniya rejalashtiruvchisi yo‘nalishlarni tuzadi, jurnalist voqea qayerda bo‘lganini xaritada ko‘rsatadi, diplomat mamlakatlar o‘rtasida muloqot qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Yevrosiyodan bitta mamlakat tanlab, uning poytaxti, rasmiy tili va bitta milliy taomini atlas yoki ma’lumotnomadan topib yozing.

Namunalar
0510152017,19,6RossiyaXitoyMaydoni, mln km²
Rossiya 17,1 mln km², Xitoy 9,6 mln km²: farq 7,5 mln km² (17 100 000 − 9 600 000 = 7 500 000).
Turkiy tillarga o‘zbek, qozoq, qirg‘iz, turkman, turk va ozarbayjon tillari kiradi.
Sinfda faoliyat

«Davlatlar reytingi»: xaritadan Yevrosiyoning maydoni bo‘yicha beshta eng katta va uchta eng kichik davlatini toping, poytaxtlarini yozing.

Mashq
1
Yevrosiyoda Yer aholisining taxminan qancha qismi yashaydi?
2
Rossiya 17 100 000 km², Xitoy 9 600 000 km². Farq necha km²?
3
Yevropadagi uchta til guruhini ayting.
4
Nima uchun Hindiston yarimoroli va Buyuk Xitoy tekisligida aholi zich?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEski g‘ishtdan doira gulzorHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →