Janubiy Amerikaning tabiiy geografik o‘lkalari
Janubiy Amerika relyefi bo‘yicha ikki yirik o‘lkaga bo‘linadi: Tog‘li G‘arb (And) va Tekislikli Sharq. Tog‘li G‘arbda Shimoliy, Markaziy va Janubiy And ajratiladi. Tekislikli Sharqda Lyanos–Orinoko, Amazoniya, Gviana va Braziliya yassi tog‘liklari, Patagoniya kabi kichik o‘lkalar bor. Amazoniya pasttekisligi Gviana va Braziliya yassi tog‘liklari orasida joylashgan, issiq va nam: harorat yil bo‘yi +24…+27 °C, yog‘in 1 500–3 000 mm. Daryo tarmog‘i juda zich, g‘arbda ko‘p yarusli doimiy yashil o‘rmon o‘sadi: seyba, geveya, kakao, Braziliya yong‘og‘i; unda anakonda, kayman va daraxt baqalari yashaydi. Braziliya yassi tog‘ligi qadimgi kristall jinslardan tuzilgan; unda temir, olmos, oltin, uran va marganes konlari bor. Uning daryolari yomg‘irdan to‘yinadi, yuzasi chuqur daryo vodiylari bilan parchalangan. Okeandan uzoqlashgan sari nam o‘rmonlar o‘rnini savannalar egallaydi; janubida araukariya o‘rmonlari va Paragvay choyi o‘sadi. «Braziliya» nomi qizil rangli daraxt — pau-brazil nomidan kelib chiqqan.
Bir mahalladoshning ikkita bog‘i bor: biri soya va nam joyda, ikkinchisi quyoshli quruq qiyalikda. U ularga turli o‘simliklar ekadi, chunki joyning namligi va issiqligi hosilni belgilaydi. Katta mintaqalarni solishtirganda ham xuddi shu fikr ishlaydi.
Agronom ikki hududning ekin shartlarini taqqoslaydi, o‘rmonchi nam va quruq joyni farqlab daraxt tanlaydi, geolog turli joylarda turli qazilma izlaydi.
Hovli yoki ko‘chada soya va ochiq quyoshli ikki joyni toping va sug‘organdan keyin qaysi biri tezroq qurishini kuzatib, nima uchun shunday bo‘lganini yozing.
«Ikki o‘lka»: ikki ustunli jadval tuzing (Amazoniya va Braziliya yassi tog‘ligi): relyef, iqlim, o‘simlik, foydali qazilma qatorlari bilan.