Shisha prizmada yorug‘likning tarkibiy qismlarga ajralishi. Kamalak
Yorug‘lik rangini ilmiy o‘rganishni 1666-yilda Isaak Nyuton boshlagan: quyosh nurini tirqish orqali uchburchakli shisha prizmaga tushirganda, devorda rangli yo‘l — spektr paydo bo‘ladi. Oq nur yetti rangga ajraladi: qizil, zarg‘aldoq, sariq, yashil, havorang, ko‘k, binafsha. Chegaralar aniq emas, yetti rang — shartli. Turli ranglar prizmada turlicha sinadi: eng kam qizil, eng ko‘p binafsha nur og‘adi; bu hodisa dispersiya. Nyuton ikkinchi prizma bilan ranglarni yana oq nurga yig‘ib, oq nur aralashma ekanini isbotladi. Qizil, yashil va ko‘k nurlarni aralashtirib ham oq rang hosil qilinadi (Yung): rangli televizor, telefon ekrani shu uchta rangdan tasvir yasaydi. Kamalak yomg‘ir tomchilari prizma kabi nurni sindirib, ichida qaytarib, ranglarga ajratgani uchun paydo bo‘ladi: Quyosh orqamizda, yomg‘ir oldimizda bo‘lganda ko‘rinadi, qizil rang yoyning tashqarisida. Jismlar o‘zi tushgan yorug‘likning ayrim ranglarini qaytarib, qolganini yutgani uchun rangli ko‘rinadi: qizil shar faqat qizilni qaytaradi; oq jism barchasini qaytaradi; qora jism deyarli barchasini yutadi. Qizil buyumga yashil shisha orqali qarasak, u qora ko‘rinadi.
Xavfsiz tajriba: oyna yoki shaffof stakan suvga quyosh nuri tushganda devorda hosil bo‘lgan rangli yo‘lni toping; bog‘dagi suv purkagichdan tomchilarga orqangizda Quyosh bo‘lganda qarab, kamalakni kuzating. Xavfsizlik: Quyoshga bevosita qaramang; lazer ko‘rsatkichni ko‘zga to‘g‘rilamang; shisha prizmani ehtiyotkorlik bilan ushlang (qirralari o‘tkir).