Bosim va uning birliklari
Jism tayanchga ta’sir qilganda uning ta’siri bosim kuchi F ga ham, shu kuch tushayotgan yuza S ga ham bog‘liq. Sirtga perpendikulyar ta’sir qiluvchi kuchning shu sirt yuziga nisbati bosim deyiladi: p = F : S. Bosim birligi — paskal (Pa): 1 Pa = 1 N/m², ya’ni 1 m² yuzaga 1 N kuch bosganda hosil bo‘ladigan bosim. Amalda kPa (1 kPa = 1000 Pa) va MPa (1 MPa = 1 000 000 Pa) ishlatiladi. Bir xil kuchda yuza qancha kichik bo‘lsa, bosim shuncha katta: pichoq, igna, mix o‘tkir uchli bo‘lgani uchun osongina kiradi. Aksincha, og‘ir mashinalarga keng g‘ildirak yoki zanjir (traktor, tank) qo‘yiladi, binolar poydevori keng qilinadi, qor ustida chang‘i bilan yurilganda bosim kamayadi. Birliklar: S ni m² da, F ni N da olish kerak (1 sm² = 0,0001 m²).
«Bosim va qum»: yumshoq plastilin yoki nam qum ustiga bir xil kitobni avval yassi tomoni bilan, keyin tik qo‘yib iz chuqurligini taqqoslang. Xavfsizlik: tajribada igna yoki mix ishlatmang; o‘tkir narsalar o‘rniga kitob va qopqoqlardan foydalaning.