☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

Qadimgi davlatlar va yetti mo‘jiza

Darslar 15–16 · 2 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
16

Qadimgi dunyoning yetti mo‘jizasi

Darslik: 51–54-betlar
MaqsadQadimgi dunyoning yetti mo‘jizasini sanash va ular haqida qisqacha so‘zlab berish.
Yangi so‘zlar
mo‘jiza · wondermaqbara · mausoleummayoq · lighthousesarkofag · sarcophagus
Tushuntirish

Qadimgi yunonlar O‘rtayer dengizi atrofidagi eng ajoyib inshootlarni «yetti mo‘jiza» deb yozib qoldirgan. Birinchisi — Misr ehromlari: fir’avnlar uchun qurilgan piramida shaklidagi maqbaralar; eng katta — Xufu (Xeops) ehromi, taxminan 4500 yil oldin qurilgan va ikki milliondan ortiq tosh blokdan iborat. Ikkinchisi — Semiramida osma bog‘lari: qadimgi yozuvchilar uni Bobil bilan bog‘laydi, lekin arxeologlar uning aniq o‘rnini hali topmagan, shuning uchun u haqida aniq gapirish qiyin. Uchinchisi — Olimpiyadagi Zevs haykali (balandligi 12 metr, haykaltarosh Fidiy): Zevs sharafiga yunonlar to‘rt yilda bir marta Olimpiya o‘yinlarini o‘tkazgan. To‘rtinchisi — Efesdagi Artemida ibodatxonasi (hozirgi Turkiya). Beshinchisi — Rodosdagi Quyosh xudosi Gelios haykali, miloddan avvalgi III asrda taxminan 12 yilda bronzadan yasalgan, balandligi 30 metrdan ortiq. Oltinchisi — Iskandariya mayog‘i, miloddan avvalgi III asr boshida qurilgan va kemalarga yo‘l ko‘rsatgan. Yettinchisi — Galikarnas maqbarasi: hukmdor Mavsol miloddan avvalgi 353-yilda vafot etgach qurilgan; «mavzoley» so‘zi shundan kelib chiqqan. Bugungi kungacha faqat Misr ehromlari saqlanib qolgan.

Namunalar
Iskandariya mayog‘i kechasi olov yoqib, kemalarga bandargohga xavfsiz kirishga yordam bergan.
Galikarnas maqbarasi hukmdor Mavsol nomi bilan atalgan; hozir «mavzoley» so‘zi ulug‘vor maqbarani bildiradi.
Sinfda faoliyat

«Mo‘jiza kartochkalari»: yettita kartochkaga mo‘jiza nomini, boshqasiga joyini (Misr, Efes, Rodos…) yozing. Juftlikda mos qilib joylashtiring va qaysi biri hozir saqlanib qolganini toping.

Mashq
1
Qadimgi dunyoning yetti mo‘jizasidan qaysi biri bizning kunimizgacha saqlangan?
2
Olimpiya o‘yinlari nima uchun va qanchalik tez-tez o‘tkazilgan?
3
Iskandariya mayog‘i qanday vazifani bajargan?
4
Nima uchun Semiramida bog‘lari haqida aniq gapirib bo‘lmaydi?